श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 ফ্লিপবুকে পড়ুন

ভগবদ্গীতা · Vishvarupa Darshana Yogaঅধ্যায় 11, শ্লোক 12 (11.12)

মূল সংস্কৃত · সঞ্জয়ঃ

দিবি সূর্যসহস্রস্য ভবেদ্ যুগপদুত্থিতা
যদি ভাঃ সদৃশী সা স্যাদ্ ভাসস্তস্য মহাত্মনঃ
॥ 11.12 ॥

divi sūryasahasrasya bhaved yugapadutthitā
yadi bhāḥ sadṛśī sā syād bhāsastasya mahātmanaḥ

অনুবাদ

"যদি আকাশে একসঙ্গে হাজার সূর্যের আলো উদিত হয়, তবে হয়তো তা সেই মহাত্মার আলোর সমান হতে পারে।"

ভাবার্থ

শঙ্করাচার্য। divi antarikṣe tṛtīyasyāṃ vā divi — অন্তরীক্ষে, অথবা তৃতীয় (স্বর্গ) লোকে; sā yadi sadṛśī syāt tasya mahātmanaḥ viśvarūpasyaiva bhāsaḥ; yadi vā na syāt, tataḥ viśvarūpasyaiva bhāḥ atiricyate ity abhiprāyaḥ — যদি সমান না হয়, তবে বিশ্বরূপের আলো তার চেয়েও বেশি।

আচার্য রামানুজ। tejasaḥ aparimitatvadarśanārtham idam; akṣayatejaḥsvarūpam ity arthaḥ — এই উপমা তেজের অপরিমিততা দেখানোর জন্য; অক্ষয় তেজস্বরূপ।

শ্রীধর স্বামী। viśvarūpadīpter nirupamatvam āha — বিশ্বরূপের দীপ্তির কোনো উপমাই নেই; হাজার সূর্যও kathaṃcit — হয়তো কোনোক্রমে সমান হতে পারে।

মধুসূদন সরস্বতী। aparimitasūryasamūhasya — "সহস্র" অর্থাৎ অগণিত সূর্যের সমষ্টি।

মধ্বাচার্য। sahasraśabdo 'nantavācī — "হাজার" শব্দটি অনন্তের বাচক; গণনার অর্থ নয়।

AI-assisted draft translation — under review.

📖 ফ্লিপবুকে পড়ুন ✉ সংশোধনের পরামর্শ দিন