ভগবদ্গীতা · Vishvarupa Darshana Yogaঅধ্যায় 11, শ্লোক 20 (11.20)
মূল সংস্কৃত · অর্জুনঃ
দ্যাবাপৃথিব্যোরিদমন্তরং হি
ব্যাপ্তং ত্বয়ৈকেন দিশশ্চ সর্বাঃ
দৃষ্ট্বাঽদ্ভুতং রূপমুগ্রং তবেদং
লোকত্রয়ং প্রব্যথিতং মহাত্মন্
॥ 11.20 ॥
dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi
vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ
dṛṣṭvā'dbhutaṃ rūpamugraṃ tavedaṃ
lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman
অনুবাদ
"আকাশ ও পৃথিবীর মাঝখানের এই সমস্ত স্থান এবং সমস্ত দিক একা আপনার দ্বারা ব্যাপ্ত। হে মহাত্মন, আপনার এই অদ্ভুত, উগ্র রূপ দেখে তিন লোক ব্যথিত (ভীত) হচ্ছে।"
ভাবার্থ
শঙ্করাচার্য। ugraṃ krūraṃ; lokatrayaṃ pravyathitaṃ bhītaṃ pracalitaṃ vā; আর পরের প্রসঙ্গ: yad vā jayema yadi vā no jayeyuḥ (gītā 2.6) iti arjunasya yaḥ saṃśayaḥ āsīt, tannirṇayāya pāṇḍavajayam aikāntikaṃ darśayāmi iti pravṛtto bhagavān — অর্জুনের 2.6-এর সংশয় দূর করতে ভগবান এবার পাণ্ডবদের নিশ্চিত জয় দেখান।
আচার্য রামানুজ। yuddhadidṛkṣayā āgateṣu brahmādidevāsurapitṛgaṇa… — যুদ্ধ দেখতে আসা দেবতা, অসুর, পিতৃপুরুষ প্রভৃতি — pratikūlānukūlamadhyasthārūpaṃ lokatrayaṃ — বিরোধী, অনুকূল, নিরপেক্ষ সবাই — ব্যথিত; আর: eteṣām api arjunasya iva … divyaṃ cakṣuḥ bhagavatā dattam — এঁদেরও অর্জুনের মতো দিব্য দৃষ্টি দেওয়া হয়েছিল।
AI-assisted draft translation — under review.