ভগবদ্গীতা · Vishvarupa Darshana Yogaঅধ্যায় 11, শ্লোক 35 (11.35)
মূল সংস্কৃত · সঞ্জয়ঃ
সঞ্জয় উবাচ
এতচ্ছ্রুত্বা বচনং কেশবস্য
কৃতাঞ্জলির্বেপমানঃ কিরীটী
নমস্কৃত্বা ভূয় এবাঽঽহ কৃষ্ণং
সগদ্গদং ভীতভীতঃ প্রণম্য
॥ 11.35 ॥
etacchrutvā vacanaṃ keśavasya
kṛtāñjalirvepamānaḥ kirīṭī
namaskṛtvā bhūya evā''ha kṛṣṇaṃ
sagadgadaṃ bhītabhītaḥ praṇamya
অনুবাদ
সঞ্জয় বললেন: "কেশবের এই বচন শুনে, কাঁপতে কাঁপতে, হাতজোড় করে কিরীটী (অর্জুন) নমস্কার করলেন, এবং অত্যন্ত ভীত হয়ে, নত হয়ে, রুদ্ধকণ্ঠে কৃষ্ণকে আবার বললেন —"
ভাবার্থ
শঙ্করাচার্য — সঞ্জয়ের অভিপ্রায়। sagadgadaṃ bhayāviṣṭasya duḥkhābhighātāt snehāviṣṭasya ca harṣodbhavāt — কণ্ঠ রুদ্ধ হয়েছে ভয়ের দুঃখেও, স্নেহের আনন্দেও; আর অপূর্ব ব্যাখ্যা: atra avasare saṃjayavacanaṃ sābhiprāyam — এই সময়ে সঞ্জয়ের কথা বলা সাভিপ্রায়: দ্রোণ প্রভৃতি চারজন পরাজিত হলে nirāśrayaḥ duryodhanaḥ — দুর্যোধন আশ্রয়হীন; iti matvā dhṛtarāṣṭraḥ jayaṃ prati nirāśaḥ san saṃdhiṃ kariṣyati, tataḥ śāntiḥ ubhayeṣāṃ bhaviṣyati — এ কথা জেনে ধৃতরাষ্ট্র জয়ের আশা ছেড়ে সন্ধি করবেন, আর দুই পক্ষেই শান্তি হবে; tad api na aśrauṣīt dhṛtarāṣṭraḥ bhavitavyavaśāt — কিন্তু ধৃতরাষ্ট্র এটাও শুনলেন না।
আচার্য রামানুজ। āśritavātsalyajaladheḥ keśavasya vacanaṃ śrutvā; bhītabhītaḥ atibhītaḥ.
AI-assisted draft translation — under review.