ভগবদ্গীতা · Vishvarupa Darshana Yogaঅধ্যায় 11, শ্লোক 42 (11.42)
মূল সংস্কৃত · অর্জুনঃ
যচ্চাবহাসার্থমসত্ কৃতোঽসি
বিহারশয়্যাসনভোজনেষু
একোঽথবাঽপ্যচ্যুত তত্ সমক্ষং
তত্ ক্ষাময়ে ত্বামহমপ্রমেয়ম্
॥ 11.42 ॥
yaccāvahāsārthamasat kṛto'si
vihāraśayyāsanabhojaneṣu
eko'thavā'pyacyuta tat samakṣaṃ
tat kṣāmaye tvāmahamaprameyam
অনুবাদ
"— আর হে অচ্যুত, হাসি-ঠাট্টায়, বেড়ানো, শোয়া, বসা, খাওয়ার সময়, একান্তে বা সকলের সামনে, আমি আপনার যে অসম্মান করেছি — সে সবের জন্য আমি অপ্রমেয় আপনার কাছে ক্ষমা চাইছি।"
ভাবার্থ
শঙ্করাচার্য। avahāsārthaṃ parihāsaprayojanāya asatkṛtaḥ paribhūtaḥ; vihāraḥ pādavyāyāmaḥ, śayanaṃ śayyā, āsanam āsthāyikā, bhojanam adanam; ekaḥ parokṣaḥ san … athavāpi he acyuta tat samakṣam; kṣāmaye kṣamāṃ kāraye.
আচার্য রামানুজ (11.41–11.42 একসঙ্গে): yat ca parihāsārthaṃ sarvadā eva satkārārhaḥ tvam asatkṛtaḥ asi — আপনি সর্বদা সম্মানের যোগ্য ছিলেন, তবুও ঠাট্টায় অসম্মান; vihāraśayyāsanabhojaneṣu ca sahakṛteṣu ekānte vā samakṣaṃ vā — একসঙ্গে বেড়ানো, শোয়া, বসা, খাওয়ায়, একান্তে বা সামনে; tat sarvaṃ tvām aprameyam ahaṃ kṣāmaye.
AI-assisted draft translation — under review.