ভগবদ্গীতা · Vishvarupa Darshana Yogaঅধ্যায় 11, শ্লোক 43 (11.43)
মূল সংস্কৃত · অর্জুনঃ
পিতাঽসি লোকস্য চরাচরস্য
ত্বমস্য পূজ্যশ্চ গুরুর্গরীয়ান্
ন ত্বত্সমোঽস্ত্যভ্যধিকঃ কুতোঽন্যো
লোকত্রয়েঽপ্যপ্রতিমপ্রভাব
॥ 11.43 ॥
pitā'si lokasya carācarasya
tvamasya pūjyaśca gururgarīyān
na tvatsamo'styabhyadhikaḥ kuto'nyo
lokatraye'pyapratimaprabhāva
অনুবাদ
"হে অপ্রতিম প্রভাবশালী, আপনি এই চরাচর জগতের পিতা, পূজনীয়, এবং সর্বশ্রেষ্ঠ গুরু। তিন লোকে আপনার সমানও কেউ নেই — তাহলে আপনার চেয়ে বড় আর কেউ কোথা থেকে হবে?"
ভাবার্থ
শঙ্করাচার্য। pūjyaś ca pūjārhaḥ, yataḥ guruḥ garīyān gurutaraḥ; na hi īśvaradvayaṃ saṃbhavati, anekeśvaratve vyavahārānupapatteḥ — দুই ঈশ্বর সম্ভব নয়, কারণ অনেক ঈশ্বর হলে ব্যবস্থা চলবে না; na vidyate pratimā yasya tava prabhāvasya.
আচার্য রামানুজ। tvadanyaḥ kāruṇyādinā kena api guṇena na tvatsamaḥ asti kutaḥ abhyadhikaḥ — করুণা প্রভৃতি কোনো গুণেই কেউ আপনার সমান নয়, বেশি তো দূরের কথা; sarvasya pitā pūjyatamo guruḥ ca kāruṇyādiguṇaiḥ ca sarvādhikaḥ.
AI-assisted draft translation — under review.