श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुक में पढ़ें

भगवद गीता · Vishvarupa Darshana Yogaअध्याय 11, श्लोक 42 (11.42)

मूल संस्कृत · अर्जुनः

यच्चावहासार्थमसत् कृतोऽसि
विहारशय्यासनभोजनेषु
एकोऽथवाऽप्यच्युत तत् समक्षं
तत् क्षामये त्वामहमप्रमेयम्
॥ 11.42 ॥

yaccāvahāsārthamasat kṛto'si
vihāraśayyāsanabhojaneṣu
eko'thavā'pyacyuta tat samakṣaṃ
tat kṣāmaye tvāmahamaprameyam

अनुवाद

"— और हे अच्युत, हँसी-मज़ाक में घूमते, लेटते, बैठते, खाते समय, अकेले में या सबके सामने, मैंने जो आपका अनादर किया — उन सबके लिए मैं आप अप्रमेय से क्षमा माँगता हूँ।"

भावार्थ

शंकराचार्य. avahāsārthaṃ parihāsaprayojanāya asatkṛtaḥ paribhūtaḥ; vihāraḥ pādavyāyāmaḥ, śayanaṃ śayyā, āsanam āsthāyikā, bhojanam adanam; ekaḥ parokṣaḥ san … athavāpi he acyuta tat samakṣam; kṣāmaye kṣamāṃ kāraye.

आचार्य रामानुज (11.41–11.42 संयुक्त): yat ca parihāsārthaṃ sarvadā eva satkārārhaḥ tvam asatkṛtaḥ asi — आप सदा सम्मान के योग्य थे, फिर भी मज़ाक में अनादर; vihāraśayyāsanabhojaneṣu ca sahakṛteṣu ekānte vā samakṣaṃ vā — साथ किए घूमने, सोने, बैठने, खाने में, अकेले या सामने; tat sarvaṃ tvām aprameyam ahaṃ kṣāmaye.

AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।

📖 फ्लिपबुक में पढ़ें ✉ सुधार सुझाएँ