ভগবদ্গীতা · Akshara Brahma Yogaঅধ্যায় 8, শ্লোক 9 (8.9)
মূল সংস্কৃত · শ্রীভগবান্
কবিং পুরাণম্ অনুশাসিতারম্
অনোরণীয়াংসম্ অনুস্মরেদ্ যঃ
সর্বস্য ধাতারম্ অচিন্ত্যরূপম্
আদিত্যবর্ণং তমসঃ পরস্তাত্
॥ 8.9 ॥
kaviṃ purāṇam anuśāsitāram
anoraṇīyāṃsam anusmared yaḥ
sarvasya dhātāram acintyarūpam
ādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt
অনুবাদ
"যে সেই সর্বজ্ঞ, সনাতন, সকলের নিয়ন্তা, অণুর চেয়েও সূক্ষ্ম, সকলের ধারক, অচিন্ত্যরূপ, সূর্যের মতো দীপ্তিমান এবং অন্ধকারের অতীত (পুরুষকে) স্মরণ করে — (8.10-এ চলমান)"
ভাবার্থ
আটটি বিশেষণ — ধ্যানের আটটি দরজা.
শঙ্করাচার্য. Kaviṃ krānta-darśinaṃ sarvajñam — ক্রান্তদর্শী, সর্বজ্ঞ; anuśāsitāraṃ sarvasya jagataḥ praśāsitāram; aṇoḥ sūkṣmād api aṇīyāṃsam; sarvasya karma-phala-jātasya dhātāraṃ vidhātāraṃ vicitratayā prāṇibhyo vibhaktāram — সব কর্মফলকে বিচিত্রভাবে প্রাণীদের মধ্যে বণ্টনকারী; acintya-rūpaṃ na asya rūpaṃ niyataṃ vidyamānam api kenacit cintayituṃ śakyate — রূপ আছে, কিন্তু কেউ তা চিন্তা করতে পারে না; āditya-varṇam ādityasyeva nitya-caitanya-prakāśo varṇo yasya — সূর্যের মতো নিত্য চৈতন্যের প্রকাশ; tamasaḥ parastāt ajñāna-lakṣaṇāt mohāndhakārāt param — অজ্ঞানরূপ মোহান্ধকারের অতীত।
আচার্য রামানুজ (8.9–8.10 সম্মিলিত)। Aṇoḥ aṇīyāṃsaṃ jīvād api sūkṣmataram — জীবের চেয়েও সূক্ষ্ম; sarvasya dhātāraṃ sarvasya sraṣṭāram; acintya-rūpaṃ sakaletara-visajātīya-svarūpam — সবকিছু থেকে ভিন্ন জাতের স্বরূপ; āditya-varṇaṃ tamasaḥ parastāt aprākṛta-svāsādhāraṇa-divya-rūpam — অপ্রাকৃত, অসাধারণ দিব্য রূপের অধিকারী।
পার্থক্য: "আদিত্যবর্ণ" — শঙ্কর: চৈতন্যের প্রকাশ; রামানুজ: বাস্তব অপ্রাকৃত দিব্য রূপ।
AI-assisted draft translation — under review.