ભગવદ્ ગીતા · Akshara Brahma Yogaઅધ્યાય 8, શ્લોક 9 (8.9)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
કવિં પુરાણમ્ અનુશાસિતારમ્
અનોરણીયાંસમ્ અનુસ્મરેદ્ યઃ
સર્વસ્ય ધાતારમ્ અચિન્ત્યરૂપમ્
આદિત્યવર્ણં તમસઃ પરસ્તાત્
॥ 8.9 ॥
kaviṃ purāṇam anuśāsitāram
anoraṇīyāṃsam anusmared yaḥ
sarvasya dhātāram acintyarūpam
ādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt
અનુવાદ
"જે તે સર્વજ્ઞ, સનાતન, સૌના નિયંતા, અણુથી પણ સૂક્ષ્મ, સૌના ધારક, અચિંત્ય રૂપવાળા, સૂર્ય જેવા પ્રકાશમાન અને અંધકારથી પર (પુરુષ)નું સ્મરણ કરે છે — (8.10માં ચાલુ)"
ભાવાર્થ
આઠ વિશેષણો — ધ્યાનનાં આઠ દ્વાર.
શંકરાચાર્ય. Kaviṃ krānta-darśinaṃ sarvajñam — ક્રાંતદર્શી, સર્વજ્ઞ; anuśāsitāraṃ sarvasya jagataḥ praśāsitāram; aṇoḥ sūkṣmād api aṇīyāṃsam; sarvasya karma-phala-jātasya dhātāraṃ vidhātāraṃ vicitratayā prāṇibhyo vibhaktāram — સર્વ કર્મ-ફળોને વિચિત્ર રીતે પ્રાણીઓમાં વહેંચનાર; acintya-rūpaṃ na asya rūpaṃ niyataṃ vidyamānam api kenacit cintayituṃ śakyate — રૂપ છે, પણ કોઈ વિચારી શકતું નથી; āditya-varṇam ādityasyeva nitya-caitanya-prakāśo varṇo yasya — સૂર્ય જેવો નિત્ય ચૈતન્યનો પ્રકાશ; tamasaḥ parastāt ajñāna-lakṣaṇāt mohāndhakārāt param — અજ્ઞાન રૂપી મોહ-અંધકારથી પર.
આચાર્ય રામાનુજ (8.9–8.10 સંયુક્ત). Aṇoḥ aṇīyāṃsaṃ jīvād api sūkṣmataram — જીવથી પણ સૂક્ષ્મ; sarvasya dhātāraṃ sarvasya sraṣṭāram; acintya-rūpaṃ sakaletara-visajātīya-svarūpam — સૌથી ભિન્ન જાતિનું સ્વરૂપ; āditya-varṇaṃ tamasaḥ parastāt aprākṛta-svāsādhāraṇa-divya-rūpam — અપ્રાકૃત, અસાધારણ દિવ્ય રૂપવાળા.
તફાવત: "આદિત્ય-વર્ણ" — શંકર: ચૈતન્યનો પ્રકાશ; રામાનુજ: વાસ્તવિક અપ્રાકૃત દિવ્ય રૂપ.
AI-assisted draft translation — under review.