ভগবদ্গীতা · Raja Vidya Raja Guhya Yogaঅধ্যায় 9, শ্লোক 18 (9.18)
মূল সংস্কৃত · শ্রীভগবান্
গতির্ভর্তা প্রভুঃ সাক্ষী নিবাসঃ শরণং সুহৃত্
প্রভবঃ প্রলয়ঃ স্থানং নিধানং বীজমব্যয়ম্
॥ 9.18 ॥
gatirbhartā prabhuḥ sākṣī nivāsaḥ śaraṇaṃ suhṛt
prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṃ nidhānaṃ bījamavyayam
অনুবাদ
"আমি লক্ষ্য, পালক, প্রভু, সাক্ষী, গৃহ, শরণ ও নিঃস্বার্থ বন্ধু; আমি উৎপত্তি, লয়, আধার, ভাণ্ডার ও অবিনাশী বীজ।"
ভাবার্থ
শঙ্করাচার্য. Gatiḥ karma-phalam; bhartā poṣṭā; prabhuḥ svāmī; sākṣī prāṇināṃ kṛtākṛtasya — প্রাণীদের কৃত-অকৃতের সাক্ষী; śaraṇam ārtānām, prapannānām ārti-haraḥ — দুঃখীদের শরণ, শরণাগতদের দুঃখহারী; suhṛt pratyupakārānapekṣaḥ san upakārī; nidhānaṃ nikṣepaḥ kālāntaropabhogyaṃ prāṇinām — প্রাণীদের সঞ্চিত ভাণ্ডার, পরে ভোগ করার জন্য; bījam … avyayaṃ … na hi abījaṃ kiñcit prarohati — বীজ ছাড়া কিছুই অঙ্কুরিত হয় না।
আচার্য রামানুজ. Nivāsaḥ vāsa-sthānaṃ ca veśmādi — গৃহ ইত্যাদি বাসস্থানও আমি; śaraṇam iṣṭasya prāpakatayā aniṣṭasya nivāraṇatayā samāśrayaṇīyaḥ cetanaḥ — যিনি ইষ্ট এনে দেন ও অনিষ্ট দূর করেন, এমন আশ্রয়যোগ্য চেতন — sa ca aham eva; suhṛt hitaiṣī।
AI-assisted draft translation — under review.