ભગવદ્ ગીતા · Arjuna Vishada Yogaઅધ્યાય 1, શ્લોક 20 (1.20)

"અથ" — હવે. સંસ્કૃતમાં "અથ" ઘણી વાર એક નવા પ્રકરણની શરૂઆતનો સંકેત હોય છે. અહીંથી ગીતાની ખરી કથા — અર્જુનની — શરૂ થાય છે.

ભયને બદલે સંકલ્પ. મધુસૂદન સરસ્વતી 1.19 અને 1.20ને જોડે છે: ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોમાં ભય બતાવ્યા પછી, હવે પાંડવોમાં તેનાથી ઊલટું બતાવવામાં આવે છે. કૌરવો, ભય પછી ભાગવાને બદલે, યુદ્ધ માટે અડગ ઊભા છે — અને અર્જુન, સંપૂર્ણ નિર્ભય થઈને, યુદ્ધ માટે ગાંડીવ ઉઠાવે છે.

"કપિધ્વજ" — હનુમાનવાળો ધ્વજ. અર્જુનના રથના ધ્વજ પર વાનર (કપિ)નું ચિહ્ન છે. મધુસૂદન સ્પષ્ટ કહે છે: મહાવીર હનુમાને ધ્વજ રૂપે અર્જુન પર અનુગ્રહ કર્યો હતો. મહાભારતની એક પ્રસિદ્ધ કથામાં હનુમાન ભીમને વચન આપે છે કે તેઓ અર્જુનના ધ્વજ પર બિરાજમાન રહેશે. આ વિશેષણથી સંજય અર્જુનની અજેયતાનો સંકેત આપે છે.

ધનુષ ઉઠાવ્યું — પણ ચલાવ્યું નહીં. અર્જુન યુદ્ધ માટે તૈયાર છે. તેમણે ધનુષ ઉઠાવી લીધું છે. આ તથ્ય મહત્ત્વપૂર્ણ છે: અર્જુનનો પછીનો વિષાદ કાયરતાથી શરૂ થતો નથી. તેઓ પૂરા ઉત્સાહ અને તૈયારી સાથે આવ્યા છે. તેમનું સંકટ ત્યારે આવે છે જ્યારે તેઓ જુએ છે. શ્લોકના અંતે "ધનુઃ ઉદ્યમ્ય" — ધનુષ ઉઠાવીને — અને 1.47ના અંતે "visṛjya saśaraṃ cāpam" — બાણ સહિત ધનુષ છોડીને: આખો અધ્યાય આ ધનુષના ઊઠવાથી પડવા સુધીની યાત્રા છે.

"Pravṛtte śastrasampāte" — એક ક્ષણ પહેલાં. યુદ્ધ શરૂ થવાનું જ છે. ગીતાનો આખો સંવાદ આ ક્ષણમાં, આ કિનારે થાય છે. સમયનું આ દબાણ અર્જુનના પ્રશ્નોને વધુ તીવ્ર બનાવે છે.