भगवद्गीता · Arjuna Vishada Yogaअध्याय 1, श्लोक 20 (1.20)

"अथ" — आता. संस्कृतमध्ये "अथ" हा अनेकदा एका नव्या प्रकरणाच्या सुरुवातीचा संकेत असतो. इथून गीतेची खरी कहाणी — अर्जुनाची — सुरू होते.

भीतीऐवजी संकल्प. मधुसूदन सरस्वती 1.19 आणि 1.20 जोडतात: धृतराष्ट्राच्या पुत्रांमध्ये भीती दाखवल्यानंतर, आता पांडवांमध्ये तिच्या उलट दाखवले जाते. कौरव, भीतीनंतर पळून जाण्याऐवजी, युद्धासाठी ठाम उभे आहेत — आणि अर्जुन, पूर्णपणे निर्भय होऊन, युद्धासाठी गांडीव उचलतो.

"कपिध्वज" — हनुमानाचा ध्वज. अर्जुनाच्या रथाच्या ध्वजावर वानराचे (कपीचे) चिन्ह आहे. मधुसूदन स्पष्ट सांगतात: महावीर हनुमानाने ध्वजाच्या रूपात अर्जुनावर अनुग्रह केला होता. महाभारतातील एका प्रसिद्ध कथेत हनुमान भीमाला वचन देतात की ते अर्जुनाच्या ध्वजावर विराजमान राहतील. या विशेषणाने संजय अर्जुनाच्या अजेयतेचा संकेत देतात.

धनुष्य उचलले — पण चालवले नाही. अर्जुन युद्धासाठी तयार आहे. त्याने धनुष्य उचलले आहे. ही वस्तुस्थिती महत्त्वाची आहे: अर्जुनाचा नंतरचा विषाद भ्याडपणातून सुरू होत नाही. तो पूर्ण उत्साहाने आणि तयारीनिशी आला आहे. त्याचे संकट तेव्हा येते जेव्हा तो पाहतो. श्लोकाच्या शेवटी "धनुः उद्यम्य" — धनुष्य उचलून — आणि 1.47 च्या शेवटी "visṛjya saśaraṃ cāpam" — बाणासह धनुष्य टाकून: संपूर्ण अध्याय म्हणजे या धनुष्याच्या उचलण्यापासून खाली पडण्यापर्यंतचा प्रवास आहे.

"Pravṛtte śastrasampāte" — एक क्षण आधी. युद्ध सुरू होणारच आहे. गीतेचा सारा संवाद या क्षणी, या काठावर घडतो. वेळेचा हा दबाव अर्जुनाचे प्रश्न आणखी तीव्र करतो.