ભગવદ્ ગીતા · Arjuna Vishada Yogaઅધ્યાય 1, શ્લોક 45 (1.45)

તર્કથી વિલાપ સુધી. અત્યાર સુધી અર્જુન તર્ક આપી રહ્યા હતા — શ્રેય, સુખ, પાપ, કુળ-ધર્મ. અહીં સૂર બદલાઈ જાય છે: aho bata! — "અરેરે!" આ એક તૂટેલી વ્યક્તિનું સ્વગત-કથન છે, જે પોતાના જ નિર્ણય પર ચકિત અને દુઃખી છે. અભિનવગુપ્ત મુજબ આ આત્મગત છે — અર્જુન જાણે પોતાની સાથે વાત કરી રહ્યા છે.

નિશ્ચય જ પાપ. મધુસૂદન એક સૂક્ષ્મ વાત કહે છે: હજી યુદ્ધ થયું નથી, છતાં અર્જુન કહે છે "આપણે પાપ કરવાનો નિશ્ચય કરી બેઠા." તેમના માટે નિશ્ચય — ઇરાદો — પણ પાપ છે. અને મધુસૂદન અર્જુનના મનની એક બીજી વાત જણાવે છે: કોઈ એમ ન કહે, "જો આવી બુદ્ધિ હતી, તો યુદ્ધના ઇરાદાથી આવ્યા જ કેમ?" — કારણ કે (અર્જુનના શબ્દોમાં) મેં વિચાર્યા વિના આ ધૃષ્ટતા કરી.

"Vayam" — આપણે (સૌ). અર્જુન "હું" નહીં, "આપણે" કહે છે. અભિનવગુપ્ત: vayam = કૌરવો અને પાંડવો — સૌ. અર્જુન હવે પોતાને પણ તે પાપમાં સામેલ માને છે જેના માટે પહેલાં માત્ર કૌરવોને દોષ આપ્યો હતો (1.38). આ એક નૈતિક પ્રામાણિકતા છે.

"Rājya-sukha-lobhena" — રાજ્ય-સુખના લોભમાં. 1.38માં અર્જુને કૌરવોને lobhopahata-cetas (લોભથી નષ્ટ થયેલા મનવાળા) કહ્યા હતા. હવે તેઓ પોતાના પર એ જ આરોપ મૂકે છે — "રાજ્ય-સુખના લોભમાં આપણે…" આ એક ઊંડો વળાંક છે: બીજામાં જે દોષ જોયો, તે પોતાની અંદર પણ દેખાયો.