భగవద్గీత · Arjuna Vishada Yogaఅధ్యాయం 1, శ్లోకం 45 (1.45)

వాదన నుండి విలాపం వరకు. ఇప్పటివరకు అర్జునుడు వాదనలు చేస్తున్నాడు — శ్రేయస్సు, సుఖం, పాపం, కుల-ధర్మం. ఇక్కడ స్వరం మారుతుంది: aho bata! — "అయ్యో!" ఇది తన సొంత నిర్ణయానికే ఆశ్చర్యపడుతూ దుఃఖిస్తున్న, విరిగిపోయిన వ్యక్తి స్వగతం. అభినవగుప్తుని ప్రకారం ఇది ఆత్మగతం — అర్జునుడు తనతో తానే మాట్లాడుకుంటున్నట్లు.

నిశ్చయమే పాపం. మధుసూదనులు ఒక సూక్ష్మ విషయం చెబుతారు: యుద్ధం ఇంకా జరగలేదు, అయినా అర్జునుడు "మనం పాపం చేయడానికి నిశ్చయించుకున్నాం" అంటాడు. అతనికి నిశ్చయం — ఉద్దేశ్యం — కూడా పాపమే. మధుసూదనులు అర్జునుని మనస్సులోని మరొక విషయం చెబుతారు: "ఇలాంటి బుద్ధి ఉంటే, యుద్ధ ఉద్దేశ్యంతో ఎందుకు వచ్చావు?" అని ఎవరూ అనకూడదు — ఎందుకంటే (అర్జునుని మాటలలో) నేను ఆలోచించకుండా ఈ సాహసం చేశాను.

"వయమ్" — మనం (అందరం). అర్జునుడు "నేను" అనడు, "మనం" అంటాడు. అభినవగుప్తుడు: vayam = కౌరవులూ పాండవులూ — అందరూ. ముందు కేవలం కౌరవులపై మోపిన (1.38) పాపంలో అర్జునుడు ఇప్పుడు తనను తాను కూడా భాగస్వామిగా భావిస్తాడు. ఇది ఒక నైతిక నిజాయితీ.

"రాజ్యసుఖలోభేన" — రాజ్య సుఖ లోభంతో. 1.38 లో అర్జునుడు కౌరవులను lobhopahata-cetas (లోభంతో నశించిన మనస్సు గలవారు) అన్నాడు. ఇప్పుడు తనపై అదే ఆరోపణ చేసుకుంటాడు — "రాజ్య సుఖ లోభంతో మనం…" ఇది ఒక లోతైన మలుపు: ఇతరులలో చూసిన దోషం, తనలో కూడా కనిపించింది.