భగవద్గీత · Arjuna Vishada Yogaఅధ్యాయం 1, శ్లోకం 46 (1.46)

పరాకాష్ఠ. అర్జునుని ప్రయాణాన్ని చూడండి: 1.20 లో ధనుస్సు ఎత్తాడు; 1.31 లో "శ్రేయస్సు కనిపించడం లేదు"; 1.35 లో "వారు చంపినా నేను చంపను"; ఇప్పుడు — "వారు నన్ను నిరాయుధుడిగా చంపినా, అదే మేలు." ఇది ప్రతిఘటనకు పూర్తి త్యాగం.

మధుసూదనుల వ్యాఖ్యానం — మూడు అంశాలు:

1. "అహింస ప్రాణుల కంటే కూడా మిన్నయైన, ప్రాణులకు పరమ ధర్మం" — అందువల్ల పాపం నుండి తప్పించుకోవడానికి జీవితం కంటే మరణమే అర్జునునికి ఎక్కువ హితకరంగా అనిపిస్తుంది.
2. Apratīkāram కు ఒక అర్థం: తన ప్రాణాలు కాపాడుకోవడానికి ఏ ప్రయత్నమూ చేయనివాడు.
3. రెండవ అర్థం: బంధు-వధ నిశ్చయం మాత్రం చేతనే అంటిన దోషానికి, వేరే ఏ ప్రాయశ్చిత్తమూ లేకుండా — అంటే ప్రాణం ఇవ్వడమే ఈ ఉద్దేశ్యానికి ప్రాయశ్చిత్తం (శుద్ధి) అని అర్జునుడు ఆలోచిస్తున్నట్లు.

మూడవ అంశం చాలా లోతైనది: 1.45 లో అర్జునుడు తన ఉద్దేశ్యాన్ని పాపం అన్నాడు; ఇప్పుడు ఆ పాపపు శుద్ధిని తన మరణంలో చూస్తున్నాడు.

"క్షేమతరమ్" — ఎక్కువ శ్రేయస్కరం. అర్జునుడు "సుఖం" గానీ "సులభం" గానీ అనడు; క్షేమం — శ్రేయస్సు, భద్రత, హితం — అనే పదాన్ని ఎంచుకుంటాడు. అతనికి నిరాయుధుడిగా చంపబడటం నైతికంగా సురక్షితమైన మార్గం — ఎందుకంటే అప్పుడు చేతులకు తనవారి రక్తం అంటదు.

ఒక గంభీరమైన సంకేతం — ఆత్మత్యాగ కోరిక. అర్జునుని ఈ వాక్యం, వ్యక్తికి తాను లేకుండా పోవడమే "మేలు" అనిపించడం మొదలయ్యే ఒక స్థితిని చూపిస్తుంది. గీత దీనిని ఒక నైతిక-ధార్మిక సంక్షోభంగా ప్రదర్శిస్తుంది, కృష్ణుని ఉపదేశమంతా అర్జునుడిని ఈ స్థితి నుండి బయటకు తీసి స్థిర బుద్ధి, కర్తవ్యం వైపు నడిపిస్తుంది. (కింద ఒక ముఖ్యమైన భద్రతా గమనిక ఉంది.)