भगवद्गीता · Arjuna Vishada Yogaअध्याय 1, श्लोक 45 (1.45)

युक्तिवादापासून विलापापर्यंत. आतापर्यंत अर्जुन युक्तिवाद करत होता — श्रेय, सुख, पाप, कुलधर्म. इथे सूर बदलतो: aho bata! — "अरेरे!" हे एका खचलेल्या व्यक्तीचे स्वगत आहे, जी आपल्याच निर्णयावर चकित आणि दुःखी आहे. अभिनवगुप्तांच्या मते हे आत्मगत आहे — अर्जुन जणू स्वतःशीच बोलत आहे.

निश्चय हेच पाप. मधुसूदन एक सूक्ष्म गोष्ट सांगतात: अजून युद्ध झालेले नाही, तरीही अर्जुन म्हणतो "आम्ही पाप करण्याचा निश्चय करून बसलो." त्याच्यासाठी निश्चय — हेतू — हेसुद्धा पाप आहे. आणि मधुसूदन अर्जुनाच्या मनातील आणखी एक गोष्ट सांगतात: कोणी असे म्हणू नये, "अशी बुद्धी होती, तर युद्धाच्या हेतूने आलासच का?" — कारण (अर्जुनाच्या शब्दांत) मी विचार न करता हे धाडस केले.

"Vayam" — आम्ही (सर्व). अर्जुन "मी" नव्हे, "आम्ही" म्हणतो. अभिनवगुप्त: vayam = कौरव आणि पांडव — सर्व. अर्जुन आता स्वतःलाही त्या पापात सहभागी मानतो ज्यासाठी आधी फक्त कौरवांना दोष दिला होता (1.38). हा एक नैतिक प्रामाणिकपणा आहे.

"Rājya-sukha-lobhena" — राज्यसुखाच्या लोभाने. 1.38 मध्ये अर्जुनाने कौरवांना lobhopahata-cetas (लोभाने नष्ट झालेल्या मनाचे) म्हटले होते. आता तो स्वतःवर तोच आरोप ठेवतो — "राज्यसुखाच्या लोभाने आम्ही…" हे एक खोल वळण आहे: दुसऱ्यात जो दोष पाहिला, तो स्वतःमध्येही दिसला.