ભગવદ્ ગીતા · Arjuna Vishada Yogaઅધ્યાય 1, શ્લોક 7 (1.7)

"તુ" — પણ. મધુસૂદન સરસ્વતી એક ઊંડી વાત કહે છે. જો દ્રોણ વિચારતા હોય કે "તું શત્રુથી આટલો ડરે છે તો સંધિ (સમાધાન) કેમ નથી કરી લેતો?", તો તે વિચારને રોકવા માટે દુર્યોધન "તુ" કહીને વળાંક લે છે. મધુસૂદનના શબ્દોમાં — "તુ" શબ્દથી તે અંદર ઉત્પન્ન થયેલા ભયને છુપાવે છે અને પોતાની ધૃષ્ટતા (હઠીલી હિંમત) બતાવે છે.

"દ્વિજોત્તમ" — બે અર્થ. દ્રોણ જન્મથી બ્રાહ્મણ હતા, અને શસ્ત્રવિદ્યાના આચાર્ય. દુર્યોધન તેમને "દ્વિજોત્તમ" (બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ) કહે છે. મધુસૂદન આ એક શબ્દનાં બે વાચન આપે છે:

1. પ્રશંસા રૂપે: ગુરુની સ્તુતિ કરીને તેમને પોતાના કામ માટે અનુકૂળ બનાવવા.
2. દુષ્ટ (વ્યંગ્ય) વાચન: "આપ તો બ્રાહ્મણ છો — યુદ્ધમાં આપ આમ પણ એટલા કુશળ નથી; જો આપ મન ન લગાવો, તો પણ ભીષ્મ જેવા શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિય આપણી પાસે છે, તેથી આપણું બહુ નુકસાન નહીં થાય."

બંને વાચન શબ્દમાં શક્ય છે. પાછલા શ્લોક (1.3)ના "તવ શિષ્યેણ ધીમતા"વાળા મહેણા પછી બીજું વાચન પણ અસંગત લાગતું નથી.

"Saṃjñārtham" — જાણકારી માટે. શું દ્રોણ પોતાની જ સેનાના સેનાપતિઓને નથી જાણતા? બિલકુલ જાણતા હતા. તો દુર્યોધન નામ કેમ ગણાવી રહ્યો છે? મધુસૂદન અહીં પણ બે વાત કહે છે: (1) અસંખ્ય યોદ્ધાઓમાંથી થોડાનાં નામ લઈને બાકીના તરફ સંકેત કરવો — "હું આપને કોઈ નવી વાત નથી કહી રહ્યો"; અને (2) એક ખૂંચતી વાત — "પોતાના વહાલા શિષ્યો (પાંડવો)ની સેના જોઈને આપ એટલા ખુશ થઈ ગયા કે ક્યાંક પોતાના વીરોને ભૂલી ન જાઓ — તેથી યાદ અપાવું છું."

બોલવાની ઢબ: દુર્યોધનનું દરેક વાક્ય બે પડ ધરાવે છે — ઉપરથી આદર, નીચેથી દબાણ. આ ચિંતામાં ડૂબેલી વ્યક્તિની ભાષા છે જે પોતાની ચિંતા સ્વીકારી શકતી નથી.