ભગવદ્ ગીતા · Kshetra Kshetrajna Vibhaga Yogaઅધ્યાય 13, શ્લોક 20 (13.20)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
કાર્યકરણકર્તૃત્વે હેતુઃ પ્રકૃતિરુચ્યતે
પુરુષઃ સુખદુઃખાનાં ભોક્તૃત્વે હેતુરુચ્યતે
॥ 13.20 ॥
kāryakaraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtirucyate
puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve heturucyate
અનુવાદ
"કાર્ય (શરીર) અને કરણ (ઇન્દ્રિયો)ના કર્તૃત્વમાં પ્રકૃતિ કારણ કહેવાય છે; સુખ-દુઃખના ભોક્તૃત્વમાં પુરુષ કારણ કહેવાય છે."
ભાવાર્થ
શંકરાચાર્ય. kāryaṃ śarīraṃ, karaṇāni tatsthāni trayodaśa — કાર્ય = શરીર; કરણ = તેમાં સ્થિત તેર (ઇન્દ્રિયો, મન, બુદ્ધિ, અહંકાર); guṇāś ca prakṛtisaṃbhavāḥ sukhaduḥkhamohātmakāḥ karaṇāśrayatvāt karaṇagrahaṇena gṛhyante.
આચાર્ય રામાનુજ. kāryaṃ śarīraṃ kāraṇāni jñānakarmātmakāni samanaskāni indriyāṇi — કાર્ય = શરીર; "કારણ" = મન સહિત જ્ઞાન-કર્મ ઇન્દ્રિયો; teṣāṃ kriyākāritve puruṣādhiṣṭhitā prakṛtiḥ eva hetuḥ — તેમનાં કામમાં, પુરુષથી અધિષ્ઠિત પ્રકૃતિ જ કારણ.
AI-assisted draft translation — under review.