ભગવદ્ ગીતા · Kshetra Kshetrajna Vibhaga Yogaઅધ્યાય 13, શ્લોક 5 (13.5)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
મહાભૂતાન્યહઙ્કારો બુદ્ધિરવ્યક્તમેવ ચ
ઇન્દ્રિયાણિ દશૈકં ચ પઞ્ચ ચેન્દ્રિયગોચરાઃ
॥ 13.5 ॥
mahābhūtānyahaṅkāro buddhiravyaktameva ca
indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca cendriyagocarāḥ
અનુવાદ
"પાંચ મહાભૂત, અહંકાર, બુદ્ધિ અને અવ્યક્ત (મૂળ પ્રકૃતિ); દસ ઇન્દ્રિયો અને એક (મન); અને ઇન્દ્રિયોના પાંચ વિષયો —" (સૂચિ 13.6માં ચાલુ)
ભાવાર્થ
શંકરાચાર્ય. mahābhūtāni … sūkṣmāṇi — અહીં સૂક્ષ્મ ભૂત; ahaṃkāraḥ mahābhūtakāraṇam ahaṃpratyayalakṣaṇaḥ; buddhiḥ adhyavasāyalakṣaṇā; avyaktam … avyākṛtam īśvaraśaktiḥ mama māyā duratyayā (gītā 7.14) ity uktam — અવ્યક્ત = ઈશ્વરની શક્તિ, માયા.
આચાર્ય રામાનુજ. kṣetrārambhakadravyāṇi — ક્ષેત્રને બનાવનારાં દ્રવ્યો; ahaṃkāro bhūtādiḥ, buddhiḥ mahān, avyaktaṃ prakṛtiḥ; śrotratvakcakṣurjihvāghrāṇāni pañca jñānendriyāṇi, vākpāṇipādapāyūpasthāni pañca karmendriyāṇi.
AI-assisted draft translation — under review.