Bhagavad Gita · Kshetra Kshetrajna Vibhaga YogaAdhyaay 13, Shloka 5 (13.5)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च
इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः
॥ 13.5 ॥
mahābhūtānyahaṅkāro buddhiravyaktameva ca
indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca cendriyagocarāḥ
Anuvaad
"Paanch mahaabhoot, ahankaar, buddhi aur avyakt (mool prakriti); das indriyaan aur ek (man); aur indriyon ke paanch vishay —" (suchi 13.6 mein jaari)
Bhaavaarth
Shankaracharya. mahābhūtāni … sūkṣmāṇi — yahan sookshm bhoot; ahaṃkāraḥ mahābhūtakāraṇam ahaṃpratyayalakṣaṇaḥ; buddhiḥ adhyavasāyalakṣaṇā; avyaktam … avyākṛtam īśvaraśaktiḥ mama māyā duratyayā (gītā 7.14) ity uktam — avyakt = Ishwar ki shakti, maaya.
Aacharya Ramanuja. kṣetrārambhakadravyāṇi — kshetra ko banaane wale dravya; ahaṃkāro bhūtādiḥ, buddhiḥ mahān, avyaktaṃ prakṛtiḥ; śrotratvakcakṣurjihvāghrāṇāni pañca jñānendriyāṇi, vākpāṇipādapāyūpasthāni pañca karmendriyāṇi.