Bhagavad Gita · Kshetra Kshetrajna Vibhaga YogaAdhyaay 13, Shloka 6 (13.6)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः
एतत् क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्
॥ 13.6 ॥
icchā dveṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ saṅghātaścetanā dhṛtiḥ
etat kṣetraṃ samāsena savikāramudāhṛtam
Anuvaad
"— ichchha, dvesh, sukh, dukh, sanghaat (sharir ka sanyog), chetna aur dhriti — yeh vikaaron sahit kshetra sankshep mein kaha gaya."
Bhaavaarth
Shankaracharya. icchā … antaḥkaraṇadharmaḥ jñeyatvāt kṣetram — ichchha antahkaran ka dharm, jaana jaane se kshetra; isi tarah dvesh, sukh, dukh — sab jñeyatvāt kṣetram eva.
Aacharya Ramanuja — sookshm bhed. yadyapi icchādveṣasukhaduḥkhāni ātmadharmabhūtāni, tathāpi ātmanaḥ kṣetrasaṃbandhaprayuktāni iti kṣetrakāryatayā kṣetravikārā ucyante — ichchha-dvesh aadi vaastav mein aatma ke dharm hain, par sharir-sambandh se utpann, isliye kshetra ke vikaar kahe gaye; pramaan 13.20.