श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Kshetra Kshetrajna Vibhaga YogaAdhyaay 13, Shloka 7 (13.7)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम्
आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः
॥ 13.7 ॥

amānitvamadambhitvamahiṃsā kṣāntirārjavam
ācāryopāsanaṃ śaucaṃ sthairyamātmavinigrahaḥ

Anuvaad

"Apni badaai na karna, dikhaava na karna, ahinsa, sahansheelta, saralta, guru ki seva, pavitrata, sthirta aur man ka sanyam —" (suchi 13.11 tak jaari)

Bhaavaarth

Shankaracharya. mānitvam ātmanaḥ ślāghanam, tadabhāvaḥ amānitvam — apni prashansa na karna; adambhitvaṃ svadharmaprakaṭīkaraṇaṃ dambhitvam, tadabhāvaḥ — apne dharm ka pradarshan na karna; ahiṃsā ahiṃsanaṃ prāṇinām apīḍanam; kṣāntiḥ parāparādhaprāptau avikriyā; śaucaṃ kāyamalānāṃ mṛjjalābhyāṃ prakṣālanam antaś ca manasaḥ — mitti-jal se sharir ki shuddhi, aur andar man ki.

Aacharya Ramanuja. amānitvam utkṛṣṭajaneṣu avadhīraṇārahitvam — shreshth logon ki avagya na karna; adambhitvaṃ dhārmikatvayaśaḥprayojanatayā dharmānuṣṭhānaṃ dambhaḥ, tadrahitatvam — "dharmik" kehlaane ke liye dharm karna dambh; ahiṃsā vāṅmanaḥkāyaiḥ parapīḍārahitvam — vaani, man, sharir se kisi ko peeda nahin; kṣāntiḥ paraiḥ pīḍyamānasya api tān prati avikṛtacittavyam (corpus vartani).

Madhusoodan Saraswati. Har gun ki baarik paribhasha: maanitva = vidyamānair avidyamānair vā guṇair ātmanaḥ ślāghanaṃ — hon ya na hon, gunon se apni tareef; dambhitva = lābhapūjākhyātyarthaṃ svadharmaprakaṭīkaraṇaṃ — laabh, pooja, khyaati ke liye apna dharm dikhaana; kshaanti = parāparādhe … nirvikāracittatayā tadaparādhasahanaṃ; aarjav = yathāhṛdayaṃ vyavaharaṇam parapratāraṇārāhityam — jaisa dil, waisa vyavahaar; kisi ko thagna nahin.

Shreedhar Swami. Amaanitva = svaguṇaślāghārāhityam; aachaaryopaasana = sadgurusevā; shauch ke do roop — bāhyam ābhyantaraṃ ca, aur aantarik = rāgādimalakṣālanam — raag aadi mail dhona; sthairya = sanmārge pravṛttasya tadekaniṣṭhatā.

Madhvacharya. Dambh ki ek tez paribhasha: ātmālpatvaṃ jñātvā 'pi mahattvapradarśanaṃ dambhaḥ — apni chhotai jaante hue bhi mahaanta dikhaana; aarjav = manovākkāyakarmaṇām avaiparītyam — man, vaani, shareer aur karm mein virodh na ho.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein