ભગવદ્ ગીતા · Shraddhatraya Vibhaga Yogaઅધ્યાય 17, શ્લોક 23 (17.23)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
ૐ તત્ સદિતિ નિર્દેશો બ્રહ્મણસ્ત્રિવિધઃ સ્મૃતઃ
બ્રાહ્મણાસ્તેન વેદાશ્ચ યજ્ઞાશ્ચ વિહિતાઃ પુરા
॥ 17.23 ॥
ॐ tat saditi nirdeśo brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ
brāhmaṇāstena vedāśca yajñāśca vihitāḥ purā
અનુવાદ
""ૐ તત્ સત્" — આ બ્રહ્મનો ત્રણ પ્રકારનો નિર્દેશ (નામ) મનાયો છે. તેનાથી જ આદિમાં બ્રાહ્મણો, વેદો અને યજ્ઞો રચાયા."
ભાવાર્થ
શંકરાચાર્ય. trividho nāmanirdeśaḥ brahmaṇaḥ smṛtaḥ cintitaḥ vedānteṣu brahmavidbhiḥ.
આચાર્ય રામાનુજ. brahmaṇaḥ anvayī bhavati — આ નિર્દેશ બ્રહ્મ સાથે જોડાયેલો છે.
શ્રીધર સ્વામી. એક પ્રશ્ન: sarvam api yajñatapodānādi rājasatāmasaprāyam eveti vyartho yajñādiprayāsa — બધા યજ્ઞ-તપ-દાન તો રાજસ-તામસ જેવા જ છે, તો પ્રયાસ વ્યર્થ? ઉત્તરમાં ૐ તત્ સત્ — tathāvidhasyāpi sāttvikatvāpādanaprakāraṃ — આવા કર્મને પણ સાત્ત્વિક બનાવવાનો ઉપાય.
મધુસૂદન સરસ્વતી. ૐ તત્ સત્ ને sāmānyaprāyaścittaṃ paramakāruṇikatayā — પરમ કરુણાથી આપેલું સામાન્ય પ્રાયશ્ચિત્ત માને છે: anuṣṭhātṝṇāṃ pramādabahulatvāt — કરનારાઓમાં ભૂલચૂક ઘણી થાય છે, તેની પૂર્તિ માટે.
AI-assisted draft translation — under review.