भगवद गीता · Shraddhatraya Vibhaga Yogaअध्याय 17, श्लोक 23 (17.23)
मूल संस्कृत · श्रीभगवान्
ॐ तत् सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः
ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा
॥ 17.23 ॥
ॐ tat saditi nirdeśo brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ
brāhmaṇāstena vedāśca yajñāśca vihitāḥ purā
अनुवाद
""ॐ तत् सत्" — यह ब्रह्म का तीन प्रकार का निर्देश (नाम) माना गया है। उसी से आदि में ब्राह्मण, वेद और यज्ञ रचे गए।"
भावार्थ
शंकराचार्य। trividho nāmanirdeśaḥ brahmaṇaḥ smṛtaḥ cintitaḥ vedānteṣu brahmavidbhiḥ।
आचार्य रामानुज। brahmaṇaḥ anvayī bhavati — यह निर्देश ब्रह्म से जुड़ा है।
श्रीधर स्वामी। एक प्रश्न: sarvam api yajñatapodānādi rājasatāmasaprāyam eveti vyartho yajñādiprayāsa — सब यज्ञ-तप-दान तो राजस-तामस जैसे ही हैं, तो प्रयास व्यर्थ? उत्तर में ॐ तत् सत् — tathāvidhasyāpi sāttvikatvāpādanaprakāraṃ — ऐसे कर्म को भी सात्त्विक बनाने का उपाय।
मधुसूदन सरस्वती। ॐ तत् सत् को sāmānyaprāyaścittaṃ paramakāruṇikatayā — परम करुणा से दिया गया सामान्य प्रायश्चित्त मानते हैं: anuṣṭhātṝṇāṃ pramādabahulatvāt — करने वालों में भूल-चूक बहुत होती है, उसकी पूर्ति के लिए।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।