ભગવદ્ ગીતા · Sankhya Yogaઅધ્યાય 2, શ્લોક 57 (2.57)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
યઃ સર્વત્રાનભિસ્નેહસ્તત્ તત્ પ્રાપ્ય શુભાશુભમ્
નાભિનન્દતિ ન દ્વેષ્ટિ તસ્ય પ્રજ્ઞા પ્રતિષ્ઠિતા
॥ 2.57 ॥
yaḥ sarvatrānabhisnehastat tat prāpya śubhāśubham
nābhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā
અનુવાદ
"જે બધે ચોંટેલા લગાવ (અતિશય આસક્તિ)થી રહિત છે, અને જે પણ સારું કે ખરાબ મળે, તેનાથી ન ફુલાય છે, ન તેનો દ્વેષ કરે છે — તેની પ્રજ્ઞા સ્થિર છે."
ભાવાર્થ
"Abhinandati" અને "dveṣṭi". શંકરાચાર્ય: શુભ પામીને na tuṣyati na hṛṣyati — ન સંતોષથી ફુલાય, ન હર્ષથી ઊછળે; અશુભ પામીને દ્વેષ કરતો નથી. એટલે કે હર્ષ અને વિષાદ બંનેથી મુક્ત.
"Sarvatra" — કેટલું ઊંડું? શંકરાચાર્ય કહે છે — deha-jīvitādiṣv api — પોતાના શરીર અને જીવન સુધીમાં પણ ચોંટેલો લગાવ નહીં. રામાનુજ: priyeṣu anabhisnehaḥ udāsīnaḥ — પ્રિય વસ્તુઓમાં પણ ઉદાસીન (અહીં અર્થ છે — બંધનથી મુક્ત).
રામાનુજ — ત્રીજું પગથિયું: પ્રિયના મળવા-વિખૂટા પડવારૂપી શુભ-અશુભમાં અભિનંદન અને દ્વેષથી રહિત — so 'pi sthita-prajñaḥ — તે પણ સ્થિતપ્રજ્ઞ છે.
AI-assisted draft translation — under review.