ഭഗവദ്ഗീത · Sankhya Yogaഅദ്ധ്യായം 2, ശ്ലോകം 57 (2.57)
മൂല സംസ്കൃതം · ശ്രീഭഗവാന്
യഃ സര്വത്രാനഭിസ്നേഹസ്തത് തത് പ്രാപ്യ ശുഭാശുഭമ്
നാഭിനന്ദതി ന ദ്വേഷ്ടി തസ്യ പ്രജ്ഞാ പ്രതിഷ്ഠിതാ
॥ 2.57 ॥
yaḥ sarvatrānabhisnehastat tat prāpya śubhāśubham
nābhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā
പരിഭാഷ
"എല്ലായിടത്തും ഒട്ടിപ്പിടിക്കലിൽനിന്ന് (അമിതമായ ആസക്തിയിൽനിന്ന്) മുക്തനായവൻ, നല്ലതോ ചീത്തയോ എന്തു ലഭിച്ചാലും അതിൽ മതിമറക്കുകയോ അതിനെ ദ്വേഷിക്കുകയോ ചെയ്യാത്തവൻ — അവന്റെ പ്രജ്ഞ സ്ഥിരമാണ്."
ഭാവാർത്ഥം
"Abhinandati", "dveṣṭi". ശങ്കരാചാര്യർ: ശുഭം ലഭിക്കുമ്പോൾ na tuṣyati na hṛṣyati — സംതൃപ്തിയാൽ വീർക്കുന്നില്ല, ഹർഷത്താൽ തുള്ളുന്നില്ല; അശുഭം ലഭിക്കുമ്പോൾ ദ്വേഷിക്കുന്നില്ല. അതായത് ഹർഷത്തിൽനിന്നും വിഷാദത്തിൽനിന്നും മുക്തൻ.
"Sarvatra" — എത്ര ആഴത്തിൽ? ശങ്കരാചാര്യർ പറയുന്നു — deha-jīvitādiṣv api — സ്വന്തം ശരീരത്തിലും ജീവിതത്തിലും പോലും ഒട്ടിപ്പിടിക്കലില്ല. രാമാനുജർ: priyeṣu anabhisnehaḥ udāsīnaḥ — പ്രിയവസ്തുക്കളിൽപ്പോലും ഉദാസീനൻ (ഇവിടെ അർത്ഥം — ബന്ധനത്തിൽനിന്നു മുക്തൻ).
രാമാനുജർ — മൂന്നാമത്തെ പടി: പ്രിയമായതിന്റെ ലഭ്യതയും വേർപാടുമാകുന്ന ശുഭാശുഭങ്ങളിൽ അഭിനന്ദനവും ദ്വേഷവും ഇല്ലാത്തവൻ — so 'pi sthita-prajñaḥ — അവനും സ്ഥിതപ്രജ്ഞനാണ്.
AI-assisted draft translation — under review.