ભગવદ્ ગીતા · Jnana Karma Sannyasa Yogaઅધ્યાય 4, શ્લોક 1 (4.1)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
શ્રીભગવાનુવાચ
ઇમં વિવસ્વતે યોગં પ્રોક્તવાનહમવ્યયમ્
વિવસ્વાન્ મનવે પ્રાહ મનુરિક્ષ્વાકવેઽબ્રવીત્
॥ 4.1 ॥
imaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam
vivasvān manave prāha manurikṣvākave'bravīt
અનુવાદ
"શ્રી ભગવાને કહ્યું: મેં આ અવિનાશી યોગ વિવસ્વાન (સૂર્ય)ને કહ્યો હતો; વિવસ્વાને મનુને કહ્યો, અને મનુએ ઇક્ષ્વાકુને."
ભાવાર્થ
પરંપરાની કડીઓ: ભગવાન → વિવસ્વાન (સૂર્ય) → મનુ → ઇક્ષ્વાકુ (સૂર્યવંશના આદિ-રાજા). પરંપરાગત કથામાં મનુ વિવસ્વાનના પુત્ર અને ઇક્ષ્વાકુ મનુના પુત્ર છે.
શંકરાચાર્ય — રાજાઓને કેમ? Jagat-paripālayitṝṇāṃ kṣatriyāṇāṃ balādhānāya — જગતનું પાલન કરનારા ક્ષત્રિયોને બળ આપવા માટે; આ યોગબળથી તેઓ brahma (વૈદિક જ્ઞાન-પરંપરા)ની રક્ષા કરી શકે, અને બંને સુરક્ષિત રહેવાથી જગતનું પાલન થાય. Avyayam avyaya-phalatvāt — અવિનાશી કારણ કે તેનું ફળ (મોક્ષ) અવિનાશી છે.
આચાર્ય રામાનુજ — માત્ર યુદ્ધ માટે નહીં. Yaḥ ayaṃ tava udito yogaḥ sa kevalaṃ yuddha-protsāhanāya idānīm udita iti na mantavyam — એમ ન સમજો કે આ યોગ હમણાં માત્ર તમને યુદ્ધ માટે પ્રોત્સાહિત કરવા કહેવાયો છે. Manvantarādau eva nikhila-jagad-uddharaṇāya — મન્વંતરના આરંભમાં જ, સમગ્ર જગતના ઉદ્ધાર માટે, મોક્ષના સાધન તરીકે, મેં જ તેને વિવસ્વાનને આપ્યો.
AI-assisted draft translation — under review.