श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा

भगवद्गीता · Jnana Karma Sannyasa Yogaअध्याय 4, श्लोक 1 (4.1)

मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्

श्रीभगवानुवाच

इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम्
विवस्वान् मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्
॥ 4.1 ॥

imaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam
vivasvān manave prāha manurikṣvākave'bravīt

अनुवाद

"श्रीभगवान म्हणाले: मी हा अविनाशी योग विवस्वानाला (सूर्याला) सांगितला होता; विवस्वानाने तो मनूला सांगितला, आणि मनूने इक्ष्वाकूला."

भावार्थ

परंपरेच्या कड्या: भगवान → विवस्वान (सूर्य) → मनू → इक्ष्वाकू (सूर्यवंशाचे आदिराजा). परंपरागत कथेनुसार मनू विवस्वानाचे पुत्र आणि इक्ष्वाकू मनूचे पुत्र आहेत.

शंकराचार्य — राजांनाच का? Jagat-paripālayitṝṇāṃ kṣatriyāṇāṃ balādhānāya — जगाचे पालन करणाऱ्या क्षत्रियांना बळ देण्यासाठी; या योगबळाने ते brahma (वैदिक ज्ञानपरंपरा) याचे रक्षण करू शकावेत, आणि दोन्ही सुरक्षित राहिल्याने जगाचे पालन व्हावे. Avyayam avyaya-phalatvāt — अविनाशी कारण याचे फळ (मोक्ष) अविनाशी आहे.

आचार्य रामानुज — फक्त युद्धासाठी नव्हे. Yaḥ ayaṃ tava udito yogaḥ sa kevalaṃ yuddha-protsāhanāya idānīm udita iti na mantavyam — असे समजू नकोस की हा योग आत्ता फक्त तुला युद्धासाठी प्रोत्साहित करण्यासाठी सांगितला. Manvantarādau eva nikhila-jagad-uddharaṇāya — मन्वंतराच्या आरंभीच, संपूर्ण जगाच्या उद्धारासाठी, मोक्षाचे साधन म्हणून, मीच तो विवस्वानाला दिला.

AI-assisted draft translation — under review.

📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा ✉ सुधारणा सुचवा