ભગવદ્ ગીતા · Jnana Karma Sannyasa Yogaઅધ્યાય 4, શ્લોક 34 (4.34)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
તદ્ વિદ્ધિ પ્રણિપાતેન પરિપ્રશ્નેન સેવયા
ઉપદેક્ષ્યન્તિ તે જ્ઞાનં જ્ઞાનિનસ્તત્ત્વદર્શિનઃ
॥ 4.34 ॥
tad viddhi praṇipātena paripraśnena sevayā
upadekṣyanti te jñānaṃ jñāninastattvadarśinaḥ
અનુવાદ
"તે (જ્ઞાન)ને નમ્ર પ્રણામ, સારી રીતે પ્રશ્ન અને સેવા દ્વારા જાણો; તત્ત્વને જોનારા જ્ઞાનીઓ તમને જ્ઞાનનો ઉપદેશ આપશે."
ભાવાર્થ
શીખવાની ત્રણ ચાવીઓ.
- Praṇipāta — શંકરાચાર્ય: prakarṣeṇa nīcaiḥ patanaṃ praṇipātaḥ dīrgha-namaskāraḥ — દંડવત્ પ્રણામ; ભાવ — અહંકાર છોડીને નમ્રતા.
- Paripraśna — શંકરાચાર્ય: kathaṃ bandhaḥ, kathaṃ mokṣaḥ, kā vidyā kā cāvidyā — "બંધન કેવી રીતે? મોક્ષ કેવી રીતે? વિદ્યા શું, અવિદ્યા શું?" — આવા ઊંડા, સાચા પ્રશ્નો.
- Sevā — guru-śuśrūṣā — ગુરુની સેવા.
"Jñāninas tattva-darśinaḥ" — બે વિશેષણ કેમ? શંકરાચાર્ય: jñānavanto 'pi kecit yathāvat tattva-darśana-śīlāḥ apare na — જ્ઞાનવાળાઓમાંથી કેટલાક જ તત્ત્વને યથાર્થ રીતે જોનારા હોય છે, બધા નહીં; ye samyag-darśinaḥ tair upadiṣṭaṃ jñānaṃ kārya-kṣamaṃ bhavati netarat — સમ્યક્ દ્રષ્ટાઓએ આપેલું જ્ઞાન જ કાર્યક્ષમ (પ્રભાવી) હોય છે, બીજાઓનું નહીં.
આચાર્ય રામાનુજ: tad ātma-viṣayaṃ jñānam — તે આત્મવિષયક જ્ઞાન, જે 2.17થી 2.39 સુધી મેં બતાવ્યું; mad-ukta-karmaṇi vartamānaḥ tvaṃ vipākānuguṇaṃ kāle — મેં બતાવેલા કર્મમાં લાગેલા રહીને, યોગ્ય સમયે, જ્યારે તમે પરિપક્વ થાઓ, praṇipāta-paripraśna-sevābhiḥ viśadākāraṃ jñānibhyo viddhi — આમના દ્વારા જ્ઞાનીઓ પાસેથી તેને સ્પષ્ટ રૂપે જાણો. Sākṣāt-kṛtātma-svarūpāḥ tu jñāninaḥ … tava āśayam ālakṣya — આત્માનો સાક્ષાત્કાર કરેલા જ્ઞાનીઓ, તમારો આશય જોઈને, ઉપદેશ આપશે.
AI-assisted draft translation — under review.