ભગવદ્ ગીતા · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)અધ્યાય 6, શ્લોક 30 (6.30)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
યો માં પશ્યતિ સર્વત્ર સર્વં ચ મયિ પશ્યતિ
તસ્યાહં ન પ્રણશ્યામિ સ ચ મે ન પ્રણશ્યતિ
॥ 6.30 ॥
yo māṃ paśyati sarvatra sarvaṃ ca mayi paśyati
tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati
અનુવાદ
"જે મને સર્વમાં જુએ છે અને સર્વને મારામાં જુએ છે, તેના માટે હું ક્યારેય ઓઝલ થતો નથી, અને તે મારા માટે ક્યારેય ઓઝલ થતો નથી."
ભાવાર્થ
"Na praṇaśyāmi" — શબ્દશઃ "નષ્ટ થતો નથી"; બંને આચાર્યો તેને ઓઝલ/પરોક્ષ ન થવું એમ વાંચે છે.
શંકરાચાર્ય. Yo māṃ paśyati vāsudevaṃ sarvasya ātmānaṃ sarvatra — જે મને વાસુદેવને સૌના આત્મા રૂપે સર્વમાં જુએ છે; ahaṃ īśvaraḥ na praṇaśyāmi na parokṣatāṃ gamiṣyāmi — હું ઈશ્વર તેના માટે પરોક્ષ થતો નથી; sa ca … na parokṣo bhavati tasya ca mama ca ekātmakatvāt — તે પણ મારા માટે પરોક્ષ નથી, કારણ કે અમે બંને એક આત્મા છીએ; svātmā hi nāma ātmanaḥ priya eva bhavati — પોતાનો આત્મા તો સૌથી પ્રિય હોય જ છે.
આચાર્ય રામાનુજ — બીજી અવસ્થા: ભગવાન સાથે સમાનતા. Tato vipāka-daśām āpanno mama sādharmyam upāgataḥ — આગળની પરિપાક-અવસ્થામાં, મારા સાધર્મ્ય (સમાન ધર્મ) ને પ્રાપ્ત; પ્રમાણ મુંડક 3.1.3: nirañjanaḥ paramaṃ sāmyam upaiti. તે vidhūta-puṇya-pāpasya svarūpeṇa avasthitasya mat-sāmyaṃ paśyan — પુણ્ય-પાપથી મુક્ત શુદ્ધ આત્મામાં મારી સમાનતા જુએ છે; anyonya-sāmyāt anyatara-darśanena anyatarad api īdṛśam iti paśyati — પરસ્પર સમાનતાથી એકને જોઈને બીજાને પણ તેવો જાણે છે. ફળ: ahaṃ … na adarśanam upayāmi — હું તેના માટે અદૃશ્ય થતો નથી; અને તે પણ મારા માટે.
તફાવત: શંકર — "એકાત્મકત્વ" (ઈશ્વર અને જ્ઞાની એક); રામાનુજ — "સાધર્મ્ય / સામ્ય" (શુદ્ધ આત્મા ભગવાન જેવો, પરંતુ એક નહીં).
AI-assisted draft translation — under review.