ભગવદ્ ગીતા · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)અધ્યાય 6, શ્લોક 4 (6.4)

બે ચીટકણ, એક મૂળ. વિષય (ભોગ) અને કર્મ (કરવાનું અભિમાન) — બંનેમાં ચીટકણનું મૂળ સંકલ્પ છે.

શંકરાચાર્ય — સર્વ સંકલ્પ, સર્વ કામના, સર્વ કર્મ. Karmasu ca nitya-naimittika-kāmya-pratiṣiddheṣu prayojanābhāva-buddhyā na anuṣajjate — નિત્ય, નૈમિત્તિક, કામ્ય, નિષિદ્ધ સર્વ કર્મોમાં "આમનું કોઈ પ્રયોજન નથી" આ બુદ્ધિથી ચીટકતો નથી; sarvān saṃkalpān ihāmutrārtha-kāma-hetūn — આ લોક અને પરલોકની કામનાઓનાં કારણ એવા સર્વ સંકલ્પો છોડવાનો સ્વભાવ. પછી તર્ક: saṃkalpa-mūlā hi sarve kāmāḥ — સર્વ કામનાઓનું મૂળ સંકલ્પ છે; મહાભારત (શાંતિ 177.25): kāma jānāmi te mūlaṃ saṃkalpāt kila jāyase — "હે કામ, હું તારું મૂળ જાણું છું, તું સંકલ્પથી ઉત્પન્ન થાય છે"; અને na hi sarva-saṃkalpa-saṃnyāse kaścit spanditum api śaktaḥ — સર્વ સંકલ્પો છૂટી જાય તો કોઈ હલી પણ શકતું નથી. તેથી sarvān kāmān sarvāṇi karmāṇi ca tyājayati bhagavān — ભગવાન અહીં સર્વ કામના અને સર્વ કર્મ છોડાવે છે.

આચાર્ય રામાનુજ — આત્મ-અનુભવનો સ્વભાવ. Yadā ayaṃ yogī ātmaikānubhava-svabhāvatayā indriyārtheṣu ātma-vyatirikta-prākṛta-viṣayeṣu … na anuṣajjate — જ્યારે આત્મ-અનુભવ જ સ્વભાવ બની જાય અને પ્રકૃતિના વિષયોમાં ચીટકણ ન રહે, ત્યારે યોગારૂઢ. તેથી ārurukṣoḥ … tad-ananuṣaṅgābhyāsa-rūpaḥ karma-yoga eva niṣpatti-kāraṇam — ચઢનાર માટે વિષયોમાં ન ચીટકવાના અભ્યાસ રૂપી કર્મ-યોગ જ સાધન છે.

તફાવત (સ્પષ્ટ): શંકર — યોગારૂઢ = સર્વ-કર્મ-સંન્યાસી; રામાનુજ — યોગારૂઢ = જેનો સ્વભાવ આત્મ-અનુભવ બની ગયો, અને ત્યાં સુધી કર્મ-યોગ જ સાધન.