ભગવદ્ ગીતા · Jnana Vijnana Yogaઅધ્યાય 7, શ્લોક 1 (7.1)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
શ્રીભગવાનુવાચ
મય્યાસક્તમનાઃ પાર્થ યોગં યુઞ્જન્મદાશ્રયઃ
અસંશયં સમગ્રં માં યથા જ્ઞાસ્યસિ તચ્છૃણુ
॥ 7.1 ॥
mayyāsaktamanāḥ pārtha yogaṃ yuñjanmadāśrayaḥ
asaṃśayaṃ samagraṃ māṃ yathā jñāsyasi tacchṛṇu
અનુવાદ
"શ્રીભગવાન બોલ્યા: હે પાર્થ, મારામાં મન લગાડીને, મારો આશ્રય લઈને, યોગ કરતાં કરતાં તું મને પૂર્ણ રીતે અને નિઃસંદેહ કેવી રીતે જાણીશ — તે સાંભળ."
ભાવાર્થ
શંકરાચાર્ય — "મારો જ આશ્રય". Mayi vakṣyamāṇa-viśeṣaṇe parameśvare āsaktaṃ manaḥ — આગળ કહેવાનારા ગુણોવાળા પરમેશ્વરમાં જેનું મન લાગ્યું છે; mad-āśrayaḥ — સામાન્ય માણસ કોઈ પુરુષાર્થ માટે અગ્નિહોત્ર, તપ, દાન વગેરેનો આશ્રય લે છે, ayaṃ tu yogī mām eva āśrayaṃ pratipadyate hitvā anyat sādhanāntaram — આ યોગી બીજાં સાધનો છોડીને મારો જ આશ્રય લે છે. Samagraṃ … vibhūti-bala-śakty-aiśvaryādi-guṇa-saṃpannaṃ mām — વિભૂતિ, બળ, શક્તિ, ઐશ્વર્ય વગેરે ગુણોથી યુક્ત "પૂર્ણ" મને.
આચાર્ય રામાનુજ — વિયોગ અસહ્ય. Mat-priyatvātirekeṇa … viśleṣe sati tat-kṣaṇād eva viśīryamāṇa-svabhāvatayā mayi sugāḍhaṃ baddha-manāḥ — મારા પ્રત્યેના અત્યંત પ્રેમને કારણે, મારા સ્વરૂપ, ગુણ, લીલા અને વિભૂતિથી વિયોગ થતાં જ વિખેરાઈ જનારા સ્વભાવને લીધે મારામાં ઊંડે બંધાયેલું મન; svayaṃ ca mayā vinā viśīryamāṇatayā mad-āśrayaḥ mad-ekādhāraḥ — મારા વિના પોતે વિખેરાઈ જતો હોવાથી મારો જ આધાર.
તફાવત: શંકર — આશ્રય = અન્ય સાધનો છોડીને ઈશ્વરનું શરણ; રામાનુજ — પ્રેમ એટલો ઊંડો કે વિયોગમાં વ્યક્તિ "વિખેરાઈ" જાય (6.47ના kṣaṇa-mātra-viyogāsahatā સાથે જોડાણ).
AI-assisted draft translation — under review.