ભગવદ્ ગીતા · Raja Vidya Raja Guhya Yogaઅધ્યાય 9, શ્લોક 19 (9.19)
મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્
તપામ્યહમહં વર્ષં નિગૃણ્હામ્યુત્સૃજામિ ચ
અમૃતં ચૈવ મૃત્યુશ્ચ સદસચ્ચાહમર્જુન
॥ 9.19 ॥
tapāmyahamahaṃ varṣaṃ nigṛṇhāmyutsṛjāmi ca
amṛtaṃ caiva mṛtyuśca sadasaccāhamarjuna
અનુવાદ
"હે અર્જુન, હું જ ગરમી આપું છું, હું જ વરસાદને રોકું છું અને વરસાવું છું; હું અમૃત પણ છું અને મૃત્યુ પણ, સત્ પણ અને અસત્ પણ."
ભાવાર્થ
શંકરાચાર્ય. Tapāmi aham ādityo bhūtvā — આદિત્ય બનીને તપું છું; nigṛhṇāmi … aṣṭabhiḥ māsaiḥ, punaḥ utsṛjāmi prāvṛṣi — આઠ મહિના રોકીને, વર્ષાઋતુમાં ફરી વરસાવું છું; amṛtaṃ caiva devānāṃ, mṛtyuś ca martyānām — દેવોનું અમૃત, મર્ત્યોનું મૃત્યુ; sat … asat ca … na punaḥ atyantam eva asat bhagavān — પણ ભગવાન તદ્દન "અસત્" (અનસ્તિત્વ) નથી; kārya-kāraṇe vā sad-asatī — અથવા સત્-અસત્ એટલે કાર્ય અને કારણ.
આચાર્ય રામાનુજ. Amṛtaṃ ca eva mṛtyuḥ ca yena jīvati loko yena ca mriyate — જેનાથી લોક જીવે છે અને જેનાથી મરે છે, બંને હું; sad yad vartate, asad yad atītam anāgataṃ ca — સત્ = જે અત્યારે છે, અસત્ = જે વીતી ગયું કે આવનારું છે; sarvāvasthāvasthita-cid-acid-vastu-śarīratayā tat-tat-prakāraḥ aham eva — સર્વ અવસ્થાઓની ચિત્-અચિત્ વસ્તુઓ મારું શરીર, તેથી દરેક રૂપમાં હું.
AI-assisted draft translation — under review.