ભગવદ્ ગીતા · Raja Vidya Raja Guhya Yogaઅધ્યાય 9, શ્લોક 32 (9.32)

આ શ્લોકના અર્થઘટનમાં ટીકાકારો જુદા છે. અમે તેમને પ્રામાણિકતાથી, તેમના શબ્દોમાં, રજૂ કરીએ છીએ — કારણ કે છુપાવવું પણ એક પ્રકારની અપ્રામાણિકતા ગણાશે.

શંકરાચાર્ય "paapayonayaḥ"ને સ્ત્રીઓ, વૈશ્યો અને શૂદ્રોનું વિશેષણ વાંચે છે: pāpā yoniḥ yeṣāṃ te pāpayonayaḥ pāpajanmānaḥ; ke te iti? āha — striyaḥ vaiśyāḥ tathā śūdrāḥ; પછી: te'pi yānti gacchanti parāṃ prakṛṣṭāṃ gatim — તેઓ પણ સર્વોચ્ચ ગતિ પામે છે.

આચાર્ય રામાનુજ પણ આ જ રીતે: striyo vaiśyāḥ śūdrāḥ ca pāpayonayaḥ api māṃ vyapāśritya parāṃ gatiṃ yānti. (ધ્યાન રહે, 9.29 પર રામાનુજ જ કહે છે કે ભગવાન કોઈને જાતિ, રૂપ, સ્વભાવ કે જ્ઞાનના આધારે "નિમ્ન" માનીને તરછોડતા નથી — જુઓ 9.29.)

મધુસૂદન સરસ્વતી "પાપયોનિ"ને જુદી શ્રેણી માને છે — pāpayonayo'ntyajās tiryañco vā jātidoṣeṇa duṣṭāḥ — અને સ્ત્રીઓ-વૈશ્યો-શૂદ્રોને પણ પોતાના સમયના શાસ્ત્રીય અધિકારના દૃષ્ટિકોણથી "નિકૃષ્ટ" કહે છે (vedādhyayanādi-śūnyatayā nikṛṣṭāḥ). તેમનો નિષ્કર્ષ: te'pi yānti parāṃ gatiṃ.

શ્રીધર સ્વામી પણ જુદી શ્રેણી: pāpayonayaḥ syuḥ nikṛṣṭajanmāno'ntyajādayo bhaveyuḥ; અને કહે છે કે ભક્તિ duṣkulān apy anadhikāriṇo'pi saṃsārān mocayati.

અભિનવગુપ્ત "પાપયોનિ"ને પશુ-પક્ષી-સરીસૃપ માને છે (pāpayonayaḥ paśupakṣisarīsṛpādayaḥ) અને એવા લોકોની ટીકા કરે છે જેઓ આ વાક્યને કેવળ દ્વિજોની પ્રશંસા માનીને સ્ત્રીઓ વગેરેના મોક્ષને સીમિત કરે છે — તેઓ bhagavataḥ sarvānugrāhikāṃ śaktiṃ mitaviṣayatayā khaṇḍayantaḥ — ભગવાનની સૌ પર અનુગ્રહ કરનારી શક્તિને નાની કરી નાખે છે.

આનંદગિરિ (શંકર-ભાષ્યના ટીકાકાર) એક વાક્યમાં સાર આપે છે: bhaktyadhikāre jātiniyamo nāsti — ભક્તિના અધિકારમાં જાતિનો કોઈ નિયમ નથી.