भगवद गीता · Vishvarupa Darshana Yogaअध्याय 11, श्लोक 25 (11.25)
मूल संस्कृत · अर्जुनः
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि
दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि
दिशो न जाने न लभे च शर्म
प्रसीद देवेश जगन्निवास
॥ 11.25 ॥
daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni
dṛṣṭvaiva kālānalasannibhāni
diśo na jāne na labhe ca śarma
prasīda deveśa jagannivāsa
अनुवाद
"दाढ़ों से भयंकर, प्रलय-अग्नि जैसे आपके मुख देखते ही मुझे दिशाएँ नहीं सूझ रहीं, और चैन नहीं मिल रहा। हे देवेश, हे जगन्निवास — प्रसन्न होइए।"
भावार्थ
शंकराचार्य. pralayakāle lokānāṃ dāhakaḥ agniḥ kālānalaḥ; diśaḥ pūrvāparavivekena na jāne, diṅmūḍho jātaḥ asmi — पूरब-पश्चिम का भेद नहीं सूझ रहा, दिशा-भ्रम हो गया; na labhe … śarma sukham.
आचार्य रामानुज. yugāntakālānalavat sarvasaṃhāre pravṛttāni atighorāṇi tava mukhāni; māṃ prati prasanno bhava yathā ahaṃ prakṛtiṃ gato bhavāmi tathā kuru — मुझ पर प्रसन्न होइए, जिससे मैं अपनी स्वाभाविक स्थिति में लौट आऊँ। आगे रामानुज का कथा-वर्णन: भगवान ने दिखाया कि bhūbhārāvataraṇaṃ svamanīṣitaṃ svena eva kariṣyamāṇaṃ — पृथ्वी का भार उतारना उनका अपना संकल्प है, जो वे स्वयं करेंगे।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।