श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुक में पढ़ें

भगवद गीता · Bhakti Yogaअध्याय 12, श्लोक 3 (12.3)

मूल संस्कृत · श्रीभगवान्

ये त्वक्षरमनिर्देश्यम् अव्यक्तं पर्युपासते
सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थम् अचलं ध्रुवम्
॥ 12.3 ॥

ye tvakṣaramanirdeśyam avyaktaṃ paryupāsate
sarvatragamacintyaṃ ca kūṭastham acalaṃ dhruvam

अनुवाद

"पर जो अनिर्देश्य, अव्यक्त, सर्वव्यापी, अचिंत्य, कूटस्थ, अचल और ध्रुव अक्षर की उपासना करते हैं —" (वाक्य 12.4 में जारी)

भावार्थ

शंकराचार्य — उपासना की परिभाषा. upāsanaṃ nāma yathāśāstram upāsyasya arthasya viṣayīkaraṇena sāmīpyam upagamya tailadhārāvat samānapratyayapravāheṇa dīrghakālaṃ yat āsanam — शास्त्र के अनुसार उपास्य के पास जाकर, तेल की धारा की तरह एक-समान विचार-प्रवाह में लंबे समय तक रहना; kūṭasthaṃ — kūṭa = माया (बाहर से गुण, भीतर दोष), उसका अध्यक्ष होकर स्थित; या rāśir iva sthitaṃ — ढेर की तरह स्थिर।

आचार्य रामानुज. akṣaraṃ pratyagātmasvarūpaṃ anirdeśyaṃ dehād anyatayā devādiśabdānirdeśyam — देह से अलग होने के कारण "देव", "मनुष्य" आदि शब्दों से इसका निर्देश नहीं किया जा सकता; kūṭasthaṃ sarvasādhāraṇaṃ — सब देहों में समान; acalaṃ … dhruvaṃ nityam।

AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।

📖 फ्लिपबुक में पढ़ें ✉ सुधार सुझाएँ