श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुक में पढ़ें

भगवद गीता · Kshetra Kshetrajna Vibhaga Yogaअध्याय 13, श्लोक 12 (13.12)

मूल संस्कृत · श्रीभगवान्

ज्ञेयं यत् तत् प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते
अनादिमत् परं ब्रह्म न सत् तन्नासदुच्यते
॥ 13.12 ॥

jñeyaṃ yat tat pravakṣyāmi yajjñātvā'mṛtamaśnute
anādimat paraṃ brahma na sat tannāsaducyate

अनुवाद

"जो जानने योग्य है, जिसे जानकर मनुष्य अमृत पाता है — उसे मैं बताऊँगा: वह अनादि परम ब्रह्म है, जो न सत् कहा जाता है, न असत्।"

भावार्थ

शंकराचार्य। anādimat, ādiḥ asya astīti ādimat, na ādimat anādimat … paraṃ niratiśayaṃ brahma; और विवाद: atra kecit anādi matparam iti padaṃ chindanti — कुछ लोग "अनादि मत्-परम" (जिसका परम मैं हूँ) का विभाग करते हैं; शंकर इसे अस्वीकार करते हैं; na sat … na asat — क्योंकि ब्रह्म किसी शब्द-प्रत्यय (जाति, क्रिया, गुण, सम्बन्ध) का विषय नहीं है।

आचार्य रामानुज — "मत्-परम" पठन। amānitvādibhiḥ sādhanaiḥ jñeyaṃ prāpyaṃ yat pratyagātmasvarūpaṃ — ज्ञेय = जीवात्मा का स्वरूप; anādi … asya hi pratyagātmana utpattiḥ na vidyate — इसकी उत्पत्ति नहीं; matparam — ahaṃ paro yasya tad matparam — जिसका परम मैं हूँ (7.5 — "जीव-रूप परा प्रकृति"); bhagavaccharīratayā bhagavaccheṣataikarasaṃ hi ātmasvarūpam — आत्मा भगवान का शरीर है, उनका शेष।

AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।

📖 फ्लिपबुक में पढ़ें ✉ सुधार सुझाएँ