भगवद गीता · Kshetra Kshetrajna Vibhaga Yogaअध्याय 13, श्लोक 13 (13.13)
मूल संस्कृत · श्रीभगवान्
सर्वतः पाणिपादं तत् सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्
सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति
॥ 13.13 ॥
sarvataḥ pāṇipādaṃ tat sarvato'kṣiśiromukham
sarvataḥ śrutimalloke sarvamāvṛtya tiṣṭhati
अनुवाद
"उसके हर ओर हाथ-पैर हैं, हर ओर आँखें, सिर और मुख हैं, हर ओर कान हैं — वह लोक में सब को व्याप्त करके स्थित है।"
भावार्थ
शंकराचार्य। sarvaprāṇikaraṇopādhibhiḥ kṣetrajñasya astitvaṃ vibhāvyate — सब प्राणियों की इन्द्रियों (उपाधि) से क्षेत्रज्ञ के होने का पता चलता है; पर kṣetropādhibhedakṛtaṃ viśeṣajātaṃ mithyaiva kṣetrajñasya — उपाधि के भेद से बने विशेषण क्षेत्रज्ञ के लिए मिथ्या हैं।
आचार्य रामानुज। tat pariśuddhātmasvarūpaṃ sarvataḥpāṇipādakāryaśaktam — शुद्ध आत्मा हर जगह हाथ-पैर का काम करने में समर्थ है; प्रमाण श्वेताश्वतर 3.19: apāṇipādo javano grahītā paśyaty acakṣuḥ sa śṛṇoty akarṇaḥ।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।