श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुक में पढ़ें

भगवद गीता · Kshetra Kshetrajna Vibhaga Yogaअध्याय 13, श्लोक 15 (13.15)

मूल संस्कृत · श्रीभगवान्

बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च
सूक्ष्मत्वात् तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत्
॥ 13.15 ॥

bahirantaśca bhūtānāmacaraṃ carameva ca
sūkṣmatvāt tadavijñeyaṃ dūrasthaṃ cāntike ca tat

अनुवाद

"वह प्राणियों के बाहर भी है और भीतर भी; अचल भी है और चल भी; सूक्ष्म होने से जाना नहीं जा सकता; वह दूर भी है और पास भी।"

भावार्थ

शंकराचार्य। bahiḥ tvakparyantaṃ deham ātmatvena avidyākalpitam apekṣya — त्वचा तक की देह को (जो अज्ञान से "मैं" मानी गई) सीमा मानकर "बाहर" और "भीतर"; acaraṃ caram eva ca … yathā rajjusarpābhāsaḥ — रस्सी में साँप की प्रतीति की तरह चर-अचर दिखता है।

आचार्य रामानुज। pṛthivyādīni bhūtāni parityajya aśarīro bahiḥ vartate — मुक्त अवस्था में शरीर छोड़कर बाहर; teṣām antaḥ ca vartate — देही रूप में भीतर; svabhāvataḥ acaraṃ caraṃ ca dehitve — स्वभाव से अचल, देह में चल।

AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।

📖 फ्लिपबुक में पढ़ें ✉ सुधार सुझाएँ