भगवद गीता · Gunatraya Vibhaga Yogaअध्याय 14, श्लोक 3 (14.3)
मूल संस्कृत · श्रीभगवान्
मम योनिर्महद् ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम्
सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत
॥ 14.3 ॥
mama yonirmahad brahma tasmin garbhaṃ dadhāmyaham
sambhavaḥ sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata
अनुवाद
"हे भारत, महत्-ब्रह्म (मूल प्रकृति) मेरी योनि (गर्भ-स्थान) है; मैं उसमें गर्भ स्थापित करता हूँ — उससे सब प्राणियों की उत्पत्ति होती है।"
भावार्थ
शंकराचार्य. mama svabhūtā madīyā māyā triguṇātmikā prakṛtiḥ yoniḥ sarvabhūtānāṃ kāraṇam — मेरी त्रिगुणात्मिका माया-प्रकृति सबकी योनि है; sarvakāryebhyo mahattvāt bharaṇāc ca svavikārāṇāṃ mahat brahma — सब कार्यों से बड़ी और अपने विकारों को धारण करने से "महत् ब्रह्म"; garbhaṃ hiraṇyagarbhasya janmanaḥ bījaṃ — गर्भ = हिरण्यगर्भ के जन्म का बीज।
आचार्य रामानुज. mama madīyaṃ kṛtsnasya jagato yonibhūtaṃ mahad brahma — महत् ब्रह्म = 7.4 की acetanā prakṛti; उसमें garbha = चेतन जीव-वर्ग (7.5 की परा प्रकृति) का संयोग।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।