भगवद गीता · Moksha Sannyasa Yogaअध्याय 18, श्लोक 46 (18.46)
मूल संस्कृत · श्रीभगवान्
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम्
स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः
॥ 18.46 ॥
yataḥ pravṛttirbhūtānāṃ yena sarvamidaṃ tatam
svakarmaṇā tamabhyarcya siddhiṃ vindati mānavaḥ
अनुवाद
"जिससे सब प्राणियों की प्रवृत्ति है, जिससे यह सब व्याप्त है — उसको अपने कर्म से पूजकर मनुष्य सिद्धि पाता है।"
भावार्थ
शंकराचार्य। svakarmaṇā … tam īśvaraṃ abhyarcya।
आचार्य रामानुज। svakarmaṇāṃ taṃ mām indrādyantarātmatayāvasthitam abhyarcya।
श्रीधर स्वामी। yato 'ntaryāmiṇaḥ parameśvarād bhūtānāṃ prāṇināṃ pravṛttiś ceṣṭā bhavati — जिस अन्तर्यामी परमेश्वर से प्राणियों की हर चेष्टा होती है; tam īśvaraṃ svakarmaṇā 'bhyarcya pūjayitvā siddhiṃ labhate manuṣyaḥ — उसे अपने कर्म से पूजकर मनुष्य सिद्धि पाता है।
मधुसूदन सरस्वती। तैत्तिरीय का प्रमाण: yato vā imāni bhūtāni jāyante, yena jātāni jīvanti — जिससे सब प्राणी जन्मते हैं, जिससे जीते हैं; और उसे upādānān nimittāc ca — उपादान और निमित्त दोनों कारण मानते हैं।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।