श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुक में पढ़ें

भगवद गीता · Jnana Karma Sannyasa Yogaअध्याय 4, श्लोक 41 (4.41)

मूल संस्कृत · श्रीभगवान्

योगसन्न्यस्तकर्माणं ज्ञानसञ्छिन्नसंशयम्
आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय
॥ 4.41 ॥

yogasannyastakarmāṇaṃ jñānasañchinnasaṃśayam
ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya

अनुवाद

"हे धनंजय! जिसने योग से कर्मों (के बंधन) को त्याग दिया है, जिसके संशय ज्ञान से कट गए हैं, और जो आत्मवान (स्थिर मन वाला) है — उसे कर्म नहीं बाँधते।"

भावार्थ

तीन लक्षण. (1) Yoga-sannyasta-karmā; (2) jñāna-sañchinna-saṃśaya; (3) ātmavān।

"Yoga-sannyasta-karmā" — दो पठन.

  • शंकराचार्य: paramārtha-darśana-lakṣaṇena yogena saṃnyastāni karmāṇi … dharmādharmākhyāni — परमार्थ-दर्शन रूपी योग से जिसने पुण्य-पाप रूपी कर्म संन्यस्त किए; jñānena ātmeśvaraikatva-darśana-lakṣaṇena sañchinnaḥ saṃśayaḥ — आत्मा-ईश्वर की एकता के ज्ञान से जिसका संशय कटा। Guṇa-ceṣṭā-rūpeṇa dṛṣṭāni karmāṇi na nibadhnanti — गुणों की चेष्टा रूप में दिखने वाले कर्म उसे नहीं बाँधते।
  • आचार्य रामानुज: yathopadiṣṭa-yogena saṃnyasta-karmāṇaṃ jñānākāratāpanna-karmāṇam — बताए गए योग से, जिसके कर्म ज्ञान-रूप हो गए; ātma-jñānena ātmani sañchinna-saṃśayam — आत्म-ज्ञान से आत्मा के विषय में संशय कटा; ātmavantaṃ manasvinam upadiṣṭārthe dṛḍhāvasthita-manasam — उपदेश में दृढ़ मन वाला; उसे bandha-hetu-bhūta-prācīnānanta-karmāṇi na nibadhnanti — बंधन के कारण पुराने अनंत कर्म नहीं बाँधते।

AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।

📖 फ्लिपबुक में पढ़ें ✉ सुधार सुझाएँ