भगवद गीता · Jnana Vijnana Yogaअध्याय 7, श्लोक 24 (7.24)
मूल संस्कृत · श्रीभगवान्
अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः
परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम्
॥ 7.24 ॥
avyaktaṃ vyaktimāpannaṃ manyante māmabuddhayaḥ
paraṃ bhāvamajānanto mamāvyayamanuttamam
अनुवाद
"मेरे अविनाशी और सर्वोत्तम परम स्वरूप को न जान कर, विवेक-हीन लोग मुझे 'पहले अप्रकट, अब (साधारण रूप में) प्रकट हुआ' मानते हैं।"
भावार्थ
शंकराचार्य। Avyaktam aprakāśaṃ vyaktim āpannaṃ prakāśaṃ gatam idānīṃ manyante māṃ nitya-prasiddham īśvaram api santam — मैं नित्य-प्रसिद्ध ईश्वर हूँ, फिर भी लोग समझते हैं कि मैं पहले अप्रकट था, अब प्रकट हुआ; paraṃ bhāvaṃ paramātma-svarūpam ajānantaḥ।
आचार्य रामानुज — अवतार का उद्देश्य। Sarvaiḥ karmabhiḥ ārādhyaḥ ahaṃ sarveśvaraḥ … parama-kāruṇyād āśrita-vātsalyāt ca sarva-samāśrayaṇīyatvāya ajahat-svabhāva eva vasudeva-sūnuḥ avatīrṇaḥ — मैं सर्वेश्वर, परम करुणा और आश्रितों के प्रति वात्सल्य से, सब के आश्रय-योग्य बनने के लिए, अपना स्वभाव छोड़े बिना वसुदेव-पुत्र के रूप में अवतरित हुआ; इसे न जान कर लोग मुझे prākṛta-rāja-sūnu-samānam … karma-vaśād janma-viśeṣaṃ prāpya — साधारण राजकुमार जैसा, कर्म के वश जन्म लेने वाला मानते हैं; ato māṃ na śrayante — इसलिए मेरी शरण नहीं लेते।
अंतर: शंकर — ईश्वर नित्य, प्राकट्य एक दृश्य; रामानुज — अवतार वास्तविक, करुणा से, स्वभाव छोड़े बिना (4.6 के पाठ जैसा)।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।