भगवद गीता · Akshara Brahma Yogaअध्याय 8, श्लोक 18 (8.18)
मूल संस्कृत · श्रीभगवान्
अव्यक्ताद् व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे
रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके
॥ 8.18 ॥
avyaktād vyaktayaḥ sarvāḥ prabhavantyaharāgame
rātryāgame pralīyante tatraivāvyaktasaṃjñake
अनुवाद
"(ब्रह्मा का) दिन आने पर सब व्यक्त (प्राणी-पदार्थ) अव्यक्त से प्रकट होते हैं, और रात आने पर उसी अव्यक्त नाम वाले में लय हो जाते हैं।"
भावार्थ
शंकराचार्य. Avyaktaṃ prajāpateḥ svāpāvasthā — अव्यक्त यानी प्रजापति की नींद की अवस्था; aharāgame … brahmaṇaḥ prabodha-kāle — ब्रह्मा के जागने पर; rātryāgame brahmaṇaḥ svāpa-kāle pralīyante. और प्रयोजन: saṃsāre vairāgya-pradarśanārthaṃ — संसार में वैराग्य दिखाने के लिए यह कहा।
आचार्य रामानुज. Trailokyāntarvartinyo deha-indriya-bhogya-bhoga-sthāna-rūpā vyaktayaḥ caturmukha-dehāvasthād avyaktāt prabhavanti — तीन लोकों के शरीर, इंद्रियाँ, भोग्य और भोग-स्थान चतुर्मुख ब्रह्मा के शरीर रूप अव्यक्त से प्रकट होते हैं, और रात में उसी में लय होते हैं।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।