भगवद गीता · Akshara Brahma Yogaअध्याय 8, श्लोक 6 (8.6)
मूल संस्कृत · श्रीभगवान्
यं यं वाऽपि स्मरन् भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम्
तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः
॥ 8.6 ॥
yaṃ yaṃ vā'pi smaran bhāvaṃ tyajatyante kalevaram
taṃ tamevaiti kaunteya sadā tadbhāvabhāvitaḥ
अनुवाद
"हे कौन्तेय, मनुष्य अंत में जिस-जिस भाव का स्मरण करते हुए शरीर छोड़ता है, वह उसी भाव को प्राप्त होता है — क्योंकि वह सदा उसी भाव में रँगा रहा।"
भावार्थ
शंकराचार्य. Yaṃ yaṃ bhāvaṃ devatā-viśeṣaṃ smaran — जिस भी देवता-विशेष का स्मरण; sadā sarvadā tad-bhāva-bhāvitaḥ … smaryamāṇatayā abhyastaḥ — सदा उसी भाव का स्मरण-अभ्यास करने वाला। निष्कर्ष: antyā bhāvanā dehāntara-prāptau kāraṇam — अंतिम भावना अगले शरीर की प्राप्ति का कारण है।
आचार्य रामानुज — कुंजी वाक्य. Antya-pratyayaś ca pūrva-bhāvita-viṣaya eva jāyate — अंतिम विचार पहले से भावित (अभ्यस्त) विषय का ही पैदा होता है। Pūrva-kālābhyasta-viṣaye eva antya-pratyayo jāyate — इसलिए (8.7) जीवन भर का अभ्यास।
AI-सहायता से तैयार हिन्दी प्रारूप — समीक्षा जारी है।