Bhagavad Gita · Arjuna Vishada YogaAdhyaay 1, Shloka 27 (1.27)
Mool Sanskrit · सञ्जयः
श्वशुरान् सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि
तान् समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान् बन्धूनवस्थितान्
॥ 1.27 ॥
śvaśurān suhṛdaścaiva senayorubhayorapi
tān samīkṣya sa kaunteyaḥ sarvān bandhūnavasthitān
Anuvaad
"…sasuron aur shubhchintakon ko bhi — dono hi senaon mein. Un sab sambandhiyon ko (yuddh ke liye) khade dhyaan se dekhkar, woh Kunti-putra (Arjuna)…" (vaakya 1.28 mein poora hota hai)
Bhaavaarth
"Senayor ubhayor api" — dono senaon mein. Yeh teen shabd Arjuna ke sankat ka kendra hain. Arjuna ne sirf Kaurav sena mein apne log nahin dekhe — apni sena mein bhi. Drupada (unke sasur), Draupadi ke bete, Abhimanyu — yeh sab bhi yuddh mein marenge. Yuddh kisi bhi taraf jaaye, nuksaan apno ka hi hoga. Yeh baat Arjuna ke aage ke tark (1.31–1.46) ki neev hai.
"Śvaśurān" — sasur. Arjuna ke sasur Drupada Pandav paksh mein the. Kaurav paksh mein bhi vivaah-sambandh se jude raja the. Shaadi-byaah se bane rishton ne dono pakshon ko aur ulajh diya tha.
"Suhṛdaḥ" — shubhchintak. Su-hṛd — "achchha dil rakhne wala". Woh log jinhone kabhi upkaar kiya — madad ki, saath diya. Ab woh bhi saamne hain.
"Samīkṣya" — dhyaan se dekhkar. Pehle (1.26) "apaśyat" — dekha. Ab "samīkṣya" — sam (achchhi tarah) + īkṣ (dekhna) — gehri, thehri hui nazar. Ek-ek chehre par ruk kar dekhna.
"Kaunteya" — Kunti ka putra. Yahaan Sanjaya Arjuna ko unki maa ke naam se pukaarte hain. Kunti — jinhone Pandavon ko akele paala, jinke liye yeh parivaar sabse zyaada jaana-pehchaana tha. Is naam ka chunaav ek komal bhaav laata hai — yoddha "Partha" ya "Dhananjaya" nahin, maa ka beta. (Madhusudana is naam mein ek alag sanket padhte hain jo stri-svabhaav ki unke samay ki dhaarna par aadharit hai — dekhein 1.25 ka note. Hamari vyakhya alag hai aur humari apni hai.)
"Sarvān bandhūn" — sabhi bandhu. Ant mein sab ek shabd mein simat jaate hain — bandhu, apne log. Pita, guru, bhai, sasur — sab "bandhu". Shatru aur mitra ka bhed mit gaya.