ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Arjuna Vishada Yogaଅଧ୍ୟାୟ 1, ଶ୍ଳୋକ 27 (1.27)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ସଞ୍ଜୟଃ
ଶ୍ବଶୁରାନ୍ ସୁହୃଦଶ୍ଚୈବ ସେନୟୋରୁଭୟୋରପି
ତାନ୍ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସ କୌନ୍ତେୟଃ ସର୍ବାନ୍ ବନ୍ଧୂନବସ୍ଥିତାନ୍
॥ 1.27 ॥
śvaśurān suhṛdaścaiva senayorubhayorapi
tān samīkṣya sa kaunteyaḥ sarvān bandhūnavasthitān
ଅନୁବାଦ
"…ଶଶୁର ଓ ଶୁଭଚିନ୍ତକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ — ଉଭୟ ସେନାରେ। ସେହି ସମସ୍ତ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କୁ (ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ) ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖି, ସେହି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର (ଅର୍ଜୁନ)…" (ବାକ୍ୟ 1.28ରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ)
ଭାବାର୍ଥ
"Senayor ubhayor api" — ଉଭୟ ସେନାରେ। ଏହି ତିନି ଶବ୍ଦ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସଙ୍କଟର କେନ୍ଦ୍ର। ଅର୍ଜୁନ କେବଳ କୌରବ ସେନାରେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ — ନିଜ ସେନାରେ ମଧ୍ୟ। ଦ୍ରୁପଦ (ତାଙ୍କ ଶଶୁର), ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଅଭିମନ୍ୟୁ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ମରିବେ। ଯୁଦ୍ଧ ଯେ କୌଣସି ପାଖକୁ ଯାଉ, କ୍ଷତି ନିଜ ଲୋକଙ୍କର ହିଁ ହେବ। ଏହି କଥା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୁକ୍ତି (1.31–1.46)ର ମୂଳଦୁଆ।
"Śvaśurān" — ଶଶୁର। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶଶୁର ଦ୍ରୁପଦ ପାଣ୍ଡବ ପକ୍ଷରେ ଥିଲେ। କୌରବ ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ବିବାହ-ସମ୍ପର୍କରେ ଯୋଡ଼ା ରାଜାମାନେ ଥିଲେ। ବିବାହରୁ ଗଢ଼ା ସମ୍ପର୍କ ଉଭୟ ପକ୍ଷକୁ ଆହୁରି ଛନ୍ଦି ଦେଇଥିଲା।
"Suhṛdaḥ" — ଶୁଭଚିନ୍ତକ। Su-hṛd — "ଭଲ ହୃଦୟ ଥିବା"। ସେହି ଲୋକ ଯେଉଁମାନେ କେବେ ଉପକାର କରିଥିଲେ — ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ସାଥ ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାରେ।
"Samīkṣya" — ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖି। ପ୍ରଥମେ (1.26) "apaśyat" — ଦେଖିଲେ। ଏବେ "samīkṣya" — sam (ଭଲ ଭାବରେ) + īkṣ (ଦେଖିବା) — ଗଭୀର, ସ୍ଥିର ଦୃଷ୍ଟି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହଁ ଉପରେ ଅଟକି ଦେଖିବା।
"Kaunteya" — କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅ। ଏଠାରେ ସଞ୍ଜୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମା'ଙ୍କ ନାମରେ ଡାକନ୍ତି। କୁନ୍ତୀ — ଯିଏ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଏକା ପାଳିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପରିବାର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଚିହ୍ନା-ଜଣା ଥିଲା। ଏହି ନାମର ଚୟନ ଏକ କୋମଳ ଭାବ ଆଣେ — ଯୋଦ୍ଧା "ପାର୍ଥ" ବା "ଧନଞ୍ଜୟ" ନୁହେଁ, ମା'ଙ୍କ ପୁଅ। (ମଧୁସୂଦନ ଏହି ନାମରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ସଙ୍କେତ ପଢ଼ନ୍ତି ଯାହା ସ୍ତ୍ରୀ-ସ୍ୱଭାବ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କ ସମୟର ଧାରଣା ଉପରେ ଆଧାରିତ — 1.25ର ସୂଚନା ଦେଖନ୍ତୁ। ଆମର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଭିନ୍ନ ଓ ଆମର ନିଜର।)
"Sarvān bandhūn" — ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ। ଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ସମିଟିଯାଆନ୍ତି — ବନ୍ଧୁ, ନିଜ ଲୋକ। ପିତା, ଗୁରୁ, ଭାଇ, ଶଶୁର — ସମସ୍ତେ "ବନ୍ଧୁ"। ଶତ୍ରୁ ଓ ମିତ୍ରର ଭେଦ ଲିଭିଗଲା।
AI-assisted draft translation — under review.