ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Arjuna Vishada Yogaଅଧ୍ୟାୟ 1, ଶ୍ଳୋକ 26 (1.26)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ସଞ୍ଜୟଃ
ତତ୍ରାପଶ୍ଯତ୍ ସ୍ଥିତାନ୍ ପାର୍ଥଃ ପିତୄନଥ ପିତାମହାନ୍
ଆଚାର୍ଯାନ୍ ମାତୁଲାନ୍ ଭ୍ରାତୄନ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ ପୌତ୍ରାନ୍ ସଖୀଂସ୍ତଥା
॥ 1.26 ॥
tatrāpaśyat sthitān pārthaḥ pitṝnatha pitāmahān
ācāryān mātulān bhrātṝn putrān pautrān sakhīṃstathā
ଅନୁବାଦ
"ସେଠାରେ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) (ଦୁଇ ସେନାରେ) ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପିତୃତୁଲ୍ୟ ଦାଦା-ବଡ଼ବାପା, ପିତାମହ, ଗୁରୁ, ମାମୁଁ, ଭାଇ, ପୁଅ, ନାତି ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ…" (ବାକ୍ୟ 1.27ରେ ଜାରି)
ଭାବାର୍ଥ
"Apaśyat" — ଅର୍ଜୁନ ଦେଖିଲେ। 1.22ରେ ଅର୍ଜୁନ କହିଥିଲେ, "ମୁଁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ ଯେ ମୋତେ କାହା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ହେବ।" ଉତ୍ତର ମିଳିଗଲା — କିନ୍ତୁ ସେପରି ନୁହେଁ ଯେପରି ସେ ଭାବିଥିଲେ। ସେ "ଶତ୍ରୁ" ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ସେ ପିତା, ଜେଜେବାପା, ଗୁରୁ, ମାମୁଁ, ଭାଇ, ପୁଅ, ନାତି, ବନ୍ଧୁ ଦେଖିଲେ।
ତାଲିକାରେ କିଏ କିଏ? ମଧୁସୂଦନ ସରସ୍ୱତୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଉଦାହରଣ ଦିଅନ୍ତି (କୌରବ ସେନାରେ):
- Pitṝn (ପିତୃତୁଲ୍ୟ): ଭୂରିଶ୍ରବାଙ୍କ ପରି — ପିତାଙ୍କ ପିଢ଼ିର ସମ୍ପର୍କୀୟ (ଦାଦା/ବଡ଼ବାପା)।
- Pitāmahān (ପିତାମହ): ଭୀଷ୍ମ, ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ପରି।
- Ācāryān (ଗୁରୁ): ଦ୍ରୋଣ, କୃପ।
- Mātulān (ମାମୁଁ): ଶଲ୍ୟ, ଶକୁନିଙ୍କ ପରି।
- Bhrātṝn (ଭାଇ): ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଆଦି (ଖୁଡ଼ୁତା ଭାଇ)।
- Putrān (ପୁଅ): ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନର ପୁଅ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପରି — ଭାରତୀୟ ପରିବାରରେ ଭଣଜା-ପୁତୁରା ମଧ୍ୟ ପୁଅ ସମାନ।
- Pautrān (ନାତି): ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଦିଙ୍କ ପୁଅ।
- Sakhīn (ବନ୍ଧୁ/ସମବୟସ୍କ): ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କ ପରି।
ଏବଂ ମଧୁସୂଦନ ଯୋଡ଼ନ୍ତି: "ଏହିପରି ନିଜ ସେନାରେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିବା ଉଚିତ।" ଅର୍ଥାତ୍ ଅର୍ଜୁନ କେବଳ କୌରବ ସେନାରେ ସମ୍ପର୍କ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ — ଉଭୟ ପାଖରେ ଦେଖିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶ୍ଳୋକ (1.27) ମଧ୍ୟ କହେ: senayor ubhayor api — "ଉଭୟ ସେନାରେ"।
ତାଲିକାର କ୍ରମ। ପିତା, ପିତାମହ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ — ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ସେହି ଲୋକ ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦର ଓ କୃତଜ୍ଞତା ଅଛି। ତା'ପରେ ମାମୁଁ ଓ ଭାଇ — ସମାନ ସ୍ତରର ସମ୍ପର୍କ। ତା'ପରେ ପୁଅ ଓ ନାତି — ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଓ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି। ତା'ପରେ ବନ୍ଧୁ। ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ିର ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁନିଆ। ଅନେକ ଶିକ୍ଷକ ଏହାକୁ ଏକ "camera pan" ପରି ଦେଖନ୍ତି: ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଗୋଟିଏ ମୁହଁରୁ ଆର ମୁହଁକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହଁ ଏକ ନୂଆ ସମ୍ପର୍କ।
ଶତ୍ରୁରୁ ବ୍ୟକ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏହା ହିଁ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ମୋଡ଼। "ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନର ସମର୍ଥକ" (1.23) ଏବେ "ମୋ ଜେଜେବାପା", "ମୋ ଗୁରୁ", "ମୋ ପୁଅ" ହୋଇଗଲେ। ଯେଉଁ ଦୂରତା ଯୁଦ୍ଧକୁ ସମ୍ଭବ କରୁଥିଲା, ତାହା ହଠାତ୍ ଲିଭିଗଲା।
AI-assisted draft translation — under review.