श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Arjuna Vishada YogaAdhyaay 1, Shloka 33 (1.33)

Mool Sanskrit · अर्जुनः

येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च
त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च
॥ 1.33 ॥

yeṣāmarthe kāṅkṣitaṃ no rājyaṃ bhogāḥ sukhāni ca
ta ime'vasthitā yuddhe prāṇāṃstyaktvā dhanāni ca

Anuvaad

"Jinke liye hamne raajya, bhog aur sukh chaahe the — wahi log praanon aur dhan ki aasha chhodkar yuddh mein khade hain."

Bhaavaarth

Raajya kiske liye? Yeh Arjuna ka ek gehra tark hai. Koi bhi raajya, dhan ya sukh akele bhogne ke liye nahin chaahta. Hum safalta chahte hain taaki apno ke saath use baant sakein — parivaar, guru, mitra. Madhusudana spasht kehte hain: akele vyakti ko raajya ki apeksha nahin hoti; jinke liye raajya chahiye, wahi yahaan praan aur dhan chhodkar yuddh mein khade hain.

Vidambana. Yuddh jeetne ka arth hai — unhi logon ko maarna jinke saath jeet ka sukh baantna tha. Jeet ka uddeshya hi jeet ke saath nasht ho jaayega. Yeh tark bahut maanviya hai: jis khushi ko baantne wala koi na bache, woh khushi kya?

"Ta ime" — ve yahi log. "Ve" (jinke liye) aur "yahi" (jo saamne hain) — do shabd jo ek hi samooh ki or ishaara karte hain. Arjuna ki ungli maano saamne khade chehron ki or uthi hai.

Madhusudana ka nishkarsh: Isliye yeh prayatn na apne liye hai, na apno ke liye — "na svārthaḥ svīyārtho vā" — to phir kis liye?

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein