श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Arjuna Vishada YogaAdhyaay 1, Shloka 34 (1.34)

Mool Sanskrit · अर्जुनः

आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः
मातुलाः श्वशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा
॥ 1.34 ॥

ācāryāḥ pitaraḥ putrāstathaiva ca pitāmahāḥ
mātulāḥ śvaśurāḥ pautrāḥ śyālāḥ sambandhinastathā

Anuvaad

"(Ve log hain —) guru, pita-tulya bade, bete aur pitamah; mama, sasur, pote, saale aur anya sambandhi."

Bhaavaarth

Doosri baar soochi — par alag swar mein. Yeh soochi 1.26–1.27 jaisi hai, lekin ek fark hai. 1.26 mein Sanjaya bata rahe the ki Arjuna ne kya dekha (dvitiya — "inhe dekha"). Yahaan Arjuna khud Krishna se keh rahe hain (prathama — "ye hain"). Drishya ab Arjuna ke apne shabdon mein hai — dard ke saath.

Naya shabd — "śyālāḥ" (saale) aur "sambandhinaḥ" (sambandhi). Arjuna ab vivaah se bane rishte bhi ginaate hain — saale, sambandhi. Rishton ka jaal aur phail jaata hai. Yuddh mein sirf khoon ke rishte nahin, shaadi se jude parivaar bhi aamne-saamne hain.

Kram badla. Is baar aacharya sabse pehle aate hain — guru ke prati aadar Arjuna ke liye sabse bhaari hai (Drona unke sabse priya guru the). Aage doosre adhyay (2.4) mein bhi Arjuna yahi kahenge: "main Bhishma aur Drona par baan kaise chalaaun — woh pooja ke yogya hain".

Dohraav ka arth. Arjuna soochi phir se kyon ginaate hain? Dukh mein insaan aksar ek hi baat ko baar-baar dohraata hai — jaise woh chot ko baar-baar chhoo raha ho. Yeh dohraav kaavya ki kamzori nahin, ek dukhi vyakti ki sachchi bhasha hai. (Yeh vyakhya humari hai.)

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein