భగవద్గీత · Arjuna Vishada Yogaఅధ్యాయం 1, శ్లోకం 34 (1.34)

రెండవసారి జాబితా — కానీ వేరే స్వరంలో. ఈ జాబితా 1.26–1.27 లోనిదానిలాగే ఉంది, కానీ ఒక తేడా ఉంది. 1.26 లో అర్జునుడు ఏమి చూశాడో సంజయుడు చెబుతున్నాడు (ద్వితీయా విభక్తి — "వీరిని చూశాడు"). ఇక్కడ అర్జునుడే స్వయంగా కృష్ణునితో చెబుతున్నాడు (ప్రథమా విభక్తి — "వీరు ఉన్నారు"). దృశ్యం ఇప్పుడు అర్జునుని సొంత మాటలలో ఉంది — బాధతో.

కొత్త పదం — "శ్యాలాః" (బావమరుదులు), "సంబంధినః" (బంధువులు). అర్జునుడు ఇప్పుడు వివాహంతో ఏర్పడిన బంధుత్వాలను కూడా లెక్కిస్తాడు — బావమరుదులు, వియ్యాలవారు. బంధుత్వాల వల మరింత విస్తరిస్తుంది. యుద్ధంలో రక్త సంబంధాలు మాత్రమే కాదు, పెళ్ళితో ముడిపడిన కుటుంబాలు కూడా ఎదురెదురుగా ఉన్నాయి.

క్రమం మారింది. ఈసారి ఆచార్యులు అందరికంటే ముందు వస్తారు — అర్జునునికి గురువు పట్ల గౌరవమే అన్నిటికంటే బరువైనది (ద్రోణుడు అతనికి అత్యంత ప్రియమైన గురువు). ముందు రెండవ అధ్యాయంలో (2.4) కూడా అర్జునుడు ఇదే అంటాడు: "భీష్మ ద్రోణులపై నేను బాణాలు ఎలా వేయగలను — వారు పూజకు అర్హులు".

పునరావృత్తి అర్థం. అర్జునుడు జాబితాను మళ్ళీ ఎందుకు లెక్కిస్తాడు? దుఃఖంలో మనిషి తరచుగా ఒకే విషయాన్ని పదే పదే చెబుతుంటాడు — గాయాన్ని పదే పదే తాకుతున్నట్లు. ఈ పునరావృత్తి కావ్యపు బలహీనత కాదు, దుఃఖంలో ఉన్న వ్యక్తి యొక్క నిజమైన భాష. (ఈ వ్యాఖ్యానం మాది.)